Karmczyska 2026-07-09

Wagony wąskotorowe Bxhpi, typ A20D-P.

Oznaczenie Bxhpi w PKP oznacza wagon cztero-osiowy, wąskotorowy, Klasy 2, z hamulcem pneumatycznym i przejściem międzywagonowym. Pod tym oznaczeniem kryją się trzy zasadnicze konstrukcje wagonów osobowych, które były i są używane na Polskich kolejach wąskotorowych lub inaczej kolejach dojazdowych. Są to Polskie wagony typu 1Aw, które były produkowane w Świdnicy. Polskie wagony typu 3Aw produkowane przez Pa-Fa-Wag we Wrocławiu. Oraz rumuńskie wagony osobowe typu A20D-P, które były produkowane przez fabrykę FAUR w Bukareszcie. 

Oznaczenia literowe wyjaśniają cechy wagonów; B – Klasa 2, x – cztero-osiowy, h – wyposażony w ogrzewanie, p – hamulce pneumatyczny, i – pomost przejściowy. 

Typ 1Aw to był pierwszy typ wagonu osobowego, który był produkowany seryjnie po drugiej wojnie światowej, dla Polskich kolei wąskotorowych. Wagony były produkowane w okresie 1954-1957, w Fabryce Wagonów w Świdnicy. 

Typ 3Aw były budowane w okresie 1957–1960, w zakładach Pa-Fa-Wag we Wrocławiu. Były pierwszymi Polskimi wąskotorówkami z oświetleniem elektrycznym i centralnym ogrzewaniem. 

Typ A20D-P to rumuńskie wagony produkowane przez zakłady FAUR w okresie 1983–1988. Stanowią najczęściej wagony doczepne do rumuńskich lokomotyw spalinowych typu MBxd2. Charakteryzują się większą masą (około 19 000 kg) i długością (15,92 m), mieszcząc 45 pasażerów. Szerokość 2,40 m. Wysokość 3,30 m. Rozstaw czopów skrętnych 9,00 m. Rozstaw osi w wózkach 1,70 m. Średnica kół 0,75 m. Wagony były produkowane dla torów; 750 mm, 785 mm, 1000 mm. System hamulca – powietrzny typu Knorr. System ogrzewania to piec węglowy centralnego ogrzewania CO, układ grawitacyjny, w każdym wagonie osobno. 

Na bazie tych wagonów produkowano wagony motorowe z silnikiem typu D2516HMU, o mocy 141 kW. Przekładnia hydrauliczna, typu 16HRS. Silnik był montowany tylko w jednym wózku. Producent silnika firma RABA Węgry. W PKP wagony silnikowe były oznaczone Mbxd2. Prędkość konstrukcyjna 40 km/h. Kabiny sterownicze są umieszczone na obu końcach wagonu motorowego.

Typ A20D-P to jest według założeń konstrukcyjnych wąskotorowy, spalinowy zespół trakcyjny, w skład którego wchodzi jeden wagon motorowy z dwiema kabinami sterowniczymi na każdym z końców oraz dwa wagony doczepne produkowany w zakładach FURA w Bukareszcie w okresie 1983-1988. SZT były produkowane tylko na potrzeby PKP w ilości 32 zestawów; 1 wagon motorowy + 2 wagony doczepne. Poszczególne wagony nie są ze sobą trwale połączone, jak to jest w przypadku normalnotorowych zespołów trakcyjnych. Łączenie jest typowe dla Polskich kolei wąskotorowych sprzęgiem orczykowym. Każdy wagon; motorowy i doczepny ma indywidualne numery. Po pewnym czasie, PKP zamówiły dodatkowe 38 wagonów doczepnych; 13 wagonów na tor 750 mm, 16 wagonów na tor 1000 mm oraz 9 wagonów na tor 785 mm.

Wszystkie typy tych wagonów są używane do chwili obecnej na różnych kolejach wąskotorowych, przeważnie jako turystyczne. Są także eksponowane w skansenach kolejowych na terenie Polski. 

Opracował Karol Placha Hetman