Olsztyn 2026-03-03

Olsztyn

Olsztyn to jest stolica Warmii i Mazur oraz jedno z najważniejszych miast historycznej Warmii. Chociaż Warmia i Mazury są zawsze wymieniane razem, są to dwa różne rejony Polski północno-wschodniej. Warmia jest katolicka, wierna biskupom warmińskim. Są tutaj silne tradycje Polskie. Warmia, jako dominium biskupów warmińskich, miała własną administrację i sieć dróg, łączących miasta kapitulne. Tutaj jest inny krajobraz i mniej jezior. Warmia to region o silnym poczuciu odrębności. Do dziś działa wiele stowarzyszeń kultywujących tradycję warmińską, gwarę i zwyczaje. Jest wyższy poziom wykształcenia mieszkańców i miasta są lepiej rozwinięte. Mazury są protestanckie, głównie w kulturze. Widać tutaj przywiązanie do książąt pruskich i są silniejsze wpływy germańskie. Mniejsze jest przywiązanie do religii, kultury i historii. Miasta są słabej rozwinięte i powstały głównie jako wsie czynszowe. Mazury były bardziej narażone na najazdy Litwinów, Białorusinów i moskali. Mazury to przede wszystkim Kraina Wielkich Jezior; turystyka i wypoczynek. 

Położenie Olsztyna. Olsztyn leży w północno-wschodniej Polsce, w historycznej Warmii i jest stolicą województwa warmińsko-mazurskiego. Region ten wyróżnia się krajobrazem ukształtowanym podczas ostatniego zlodowacenia. Miasto znajduje się w obrębie Pojezierza Olsztyńskiego. Teren jest pagórkowaty, morenowy z licznymi jeziorami. Elewacja w regionie wahają się pomiędzy 120 – 180 m. W granicach miasta znajduje się 15 jezior, między innymi: Jezioro Ukiel (największe), Jezioro Długie, Jezioro Kortowskie. 13 jezior ma powierzchnię ponad 1 hektara. Główną rzeką regionu jest Łyna, która przepływa przez centrum miasta Olsztyn i tworzy malowniczą dolinę. Region otaczają rozległe kompleksy leśne: Lasy mieszane i iglaste (sosna, świerk, dąb). Olsztyńskie lasy zajmują ponad 1 800 hektarów, czyli 21,2% powierzchni miasta. Region to jest mozaika pól, łąk i lasów. Są tutaj obszary chronione krajobrazu i rezerwaty przyrody. Blisko są tereny Natura 2000. W Olsztynie jest wysoki odsetek terenów zielonych. Gleby w regionie są umiarkowanie żyzne. Region ma klimat umiarkowany przejściowy: Chłodniejsze są zimy niż w południowo-zachodniej Polsce. Wiosna i lato są umiarkowanie ciepłe. Średnia roczna temperatura to około 7–8 stopni Celsjusza. Jest stosunkowo duża liczba dni deszczowych. Opady roczne to jest około 600–700 mm.

Osada prawa miejskie otrzymała w dniu 31 października 1353 roku. Powierzchnia miasta wynosi 88,32 km2. Elewacja miasta wynosi 87 – 154 m. Populacja miasta wynosi 166 392 mieszkańców w 2024 roku. Tablice rejestracyjne samochodów to litery NO. Oprócz władz powiatu jest tutaj kuria archidiecezji warmińskiej. Olsztyn to jest ważny węzeł drogowy i kolejowy. Odległość z Olsztyna do: granicy z państwem moskiewskim 89 km, Elbląg 93 km, Gdańsk 160 km, Warszawa 198 km, Bydgoszcz 206 km, Białystok 216 km. Pierwsza powojenna zmiana granic Olsztyna nastąpiła w 1965 roku. Kolejna zmian granicy nastąpiła w 1977 roku. Obecne granice miasta funkcjonują od dnia 1 stycznia 1988 roku i obejmuje obszar o powierzchni 88,33 km2. 

Germańska nazwa Allenstein dosłownie oznacza „kamień nad Łyną, łyński kamień”, a w przenośni „zamek nad Łyną”. Polska nazwa Olsztyn jest spolszczeniem pierwotnej nazwy germańskiej i była używana już w średniowieczu. Już w XV wieku, Jan Długosz notuje Polskie odpowiedniki nazwy; Holsten i Olsten. Od XVII wieku, w dokumentach powszechna staje się nazwa Olsztyn. 

W ostatnich latach notowana jest silna tendencja do udowadniania, że tereny Warmii były najpierw zamieszkane przez gotów, którzy następnie przenieśli się na południe. Wymyślono kulturę grupy olsztyńskiej. Jednym słowem, jest to przygotówka do germańskiej narracji, że Warmia i Mazury, zawsze były terenami germańskimi. Jest to kolejna fala germańskiego ataku na Polskę, Polaków i wiarę katolicką. Germańskie plemię jest ostatnie w kolejce do pouczania innych o historii. Plemię, które wywołało dwie wojny światowe, wymyśliło eugenikę i obozy koncentracyjne, o historii ma prawo tylko milczeć.

Herbem Olsztyna jest postać świętego Jakuba Większego Apostoła w białych szatach na niebieskim polu. Święty trzyma laskę i muszlę pielgrzymią, tradycyjne atrybuty szlaku Camino de Santiago. Święty Jakub jest patronem kościoła parafialnego i znajdował się na pieczęci większej miasta już w średniowieczu. Miasto od początku używało też herbu kapituły warmińskiej, który przedstawiał bramę miejską i pół-krzyż. Do 1960 roku, używano herbu w formie łączącej oba te herby. Herb w obecnym kształcie został zatwierdzony w 1982 roku.

Dzieje Warmii łączą w sobie wątki krzyżackie, biskupie, Polskie i pruskie. W 1334 roku, kapituła warmińska rozpoczęła budowę zamku. W 1353 roku, osada otrzymała prawa miejskie na prawie chełmińskim. Ale na Warmii nie był jeden ośrodek życia politycznego i gospodarczego. Były to Frombork, Braniewo, Orneta, a najważniejszy był Lidzbark, obecnie Lidzbark Warmiński. Olsztyn po germańsku Allenstein, powstał jako ośrodek administracyjny dóbr kapituły warmińskiej. Centrum życia politycznego i gospodarczego był zamek kapituły. Obecnie nazywany Zamek Kapituły Warmińskiej w Olsztynie. 

Ponieważ zakon krzyżacki nie spełnił swojej roli, często dochodziło do wojen najpierw krzyżacko-pruskich, a potem polsko-krzyżackich i litewsko-krzyżackich. Ponieważ plemiona prusów nie wykształciły własnej państwowości zostały wytępione przez krzyżaków. Prusowie zostali wymordowani, zginęli w boju, zostali wypędzeni lub ulegli germanizacji. W XVI wieku, nie było już prusów. Plemiona prusów nie były bezbronne. Były tworzone drewniane strażnice przy szlakach handlowych. Plemiona te trudniły się łowiectwem, myślistwem, hodowlą zwierząt i wyprawami rabunkowymi. Zwłaszcza na Litwę i Mazowsze. To spowodowało, że w 1226 roku, książę Konrad Mazowiecki, sprowadził zakon krzyżacki do Polski. Niestety, zakon nie wykonał swojego zadania. Do XVI wieku, krzyżacy wytępili prusaków i dodatkowo przejęli ich nazwę. Prusacy byli mordowani, wypędzani albo germanizowani. Nie pomogły powstania pruskie. 

W interesującym nas rejonie były trzy plemiona pruskie; gudikus, bering, gunelauke. Na zachodzie granicą była rzeka Pasłęka. Na południowo-wschodnim kierunku była Puszcza Galindzka, obecnie Puszcza Napiwodzko-Ramucka. Główną rzeką regionu była rzeka Łyna. W okresie 1230-1283, zakon krzyżacki dokonał podboju całości Ziem Pruskich, a na wschodzie Jadźwingów. Ocenia się, że do końca XIII wieku, Ziemia Galindia była już znacznie wyludniona. Ostatni Prusowie zostali zgermanizowani w XVI wieku. 

W 1243 roku, erygowano diecezję warmińską, z biskupem warmińskim na czele. Biskupstwo na utrzymanie otrzymało znaczną część ziemi. Nieco później (1274 rok) fundowano kapitułę Warmii, która otrzymała kilka ośrodków administracji katolickiej; Lidzbark, Orneta, Frombork i Olsztyn. W tych miastach zbudowano zamki, które były centrum administracji i gospodarki. Warmia systematycznie uwalniała się od zakonu. Kapituła stała po stronie papieża i ukazywała niekatolickie postępowanie zakonu; morderstwa, grabieże, brak ewangelizacji. Na Warmię przybywali osadnicy Polacy i germańcy. Nawet z odległego Śląska. Lokowano wsie czynszowe, a pierwsze powstały w 1335 roku. 

W Olsztynie murowany zamek rozpoczęto wznosić około 1345 roku. Został on zlokalizowany w nowym korzystniejszym miejscu, około 9 km na północ od zamku drewnianego. Zamek powstał w dogodnym pod względem obronnym zakolu Łyny, w północnej części Ziemi Bertingen, przy jej granicy z Ziemią Gudikus. W pobliżu zamku zaczęło powstawać nowe miasto. Miasto Olsztyn powstało na tak zwanym surowym korzeniu, czyli wcześniej nie było tu osady. Miasto otrzymało 178 łanów gruntu (2990,4 hektarów) w tym rozległy las miejski oraz znajdującą się przy nim wieś czynszową Sędyty. Dogodne położenie miasta oraz duży murowany zamek obronny ze stałą załogą, zapewniały nowemu miastu bezpieczne warunki rozwoju.

W 1348 roku, doszło do kolejnej wojny zakonu z Litwą. Krzyżacy po raz kolejny napadli na Litwę i zwyciężyli w bitwie nad Strawą. Mimo to była to ostatnia wielka wyprawa zakonu na Litwę. Litwa połączyła swoje siły z Rzeczypospolitą. 

W 1378 roku, Olsztyn pod względem wielkości był na trzecim miejscu po Braniewie i Ornecie. W tym czasie, Olsztyn podlegał bezpośrednio pod kapitułę we Fromborku i był siostrzanym miastem dla miasta Melzak, obecnie Pieniężno. Oba miasta ze sobą współpracowały gospodarczo i wspierały się militarnie. Sądownictwo wyższe było sprawowane we Fromborku. Także we Fromborku był główny skarbiec całej kapituły Warmii. Władzę w Olsztynie sprawował duchowny kanonik. Z początkiem XV wieku, kanonik miał do pomocy radę miejską złożoną z 24-25 osób. 

W czasie szczytu wojen Polsko-krzyżackich (1409-1411), Olsztyn i Pieniężno wystawiło chorągiew licząca około 300 wojowników. Ogólnie miasta i wsie czynszowe Warmii wystawiły trzy chorągwie. Chorągwie te w bitwie pod Grunwaldem zostały rozbite. Kilka dni później Wojsko Polskie podeszło pod Olsztyn. Miasto poddano bez walki, aby oszczędzić mieszkańców i budynki. Załoga miasta została zmieniona na załogę Polską. Doszło do rozmów pokojowych i ustaleń Polsko-krzyżackich. Polska załoga opuściła zamek w Olsztynie pod koniec września 1410 rok. Pierwszy pokój toruński z 1411 roku, oddawał ziemie zakonowi. Niestety zakon nie dotrzymał umowy rozejmu. Doszło do kolejnej wojny Polsko-Litewsko-krzyżackiej. Olsztyn zbrojnie został zajęty przez Wojsko Polskie, a po kilku miesiącach Wojsko Polskie wycofało się z Warmii. Jednak nastąpiła zmiana myślenia mieszkańców Warmii. Miasta przystąpiły do Związku Pruskiego, a mieszkańcy zwrócili się przeciwko zakonowi. I rozpoczęła się wojna trzynastoletnia (1454-1466). W 1463 roku, miasto zajęły Polskie oddziały, które jednak nie zdobyły zamku. Miasto ponownie zostało spalone. Jednak już 4 listopada 1464 roku, biskup warmiński poddał Warmię królowi Kazimierzowi Jagiellończykowi.

W okresie 1466–1772, Warmia była w granicach Królestwa Polskiego. Po drugim pokoju toruńskim (1466 rok) Warmia została włączona do Korony Królestwa Polskiego, jako autonomiczne dominium biskupie. Pozostawiono administrację kapituły i system gospodarczy. Nastąpił dla miasta okres spokoju i dobrobytu. Warmię rozsławili biskupi warmińscy oraz Mikołaj Kopernik, który w okresie 1516–1521, był administratorem zamku kapituły w Olsztynie. Mikołaj Kopernik, w 1521 roku, organizował obronę Olsztyna przed najazdem zakonu krzyżackiego. Dlatego niech germańcy nie przypisują sobie, że Mikołaj Kopernik rzekomo był germańcem. 

Biskupi Warmii rozpoczęli akcję zasiedlania opuszczonych wsi. Około 40 % kolonistów to byli Polacy, głównie z Mazowsza i wschodnich Mazur. Dali oni początek Polskiemu charakterowi Warmii i późniejszym Warmiakom.

W okresie Korony Polskiej w Olsztynie rozwijał się handel i rzemiosło. Budowano domy mieszkalne, warsztaty rzemieślnicze oraz kościoły. Utrwalał się katolicki charakter Warmii. W 1500 roku, rada miasta wykupiła urząd sołtysa, który do tej pory był dziedziczny. Rada miasta mogła teraz wybierać burmistrza. Nie oznacza to jednak, że kapituła utraciła wpływy w Olszynie. Kapituła musiała zatwierdzić mianowanego burmistrza. Następnie kapituła przekazała niższą władzę sądowniczą radzie miasta. 

Z początkiem XVI wieku, w Olsztynie zaczęto budować murowane domy mieszkalne. Zbudowano nowy ratusz i dom burmistrza. Wytoczono rynek i kolejne parcele do zabudowy. Obecność szlaku handlowego sprzyjała bogaceniu się miasta. Miasto i zamek połączono murami i otoczono szeroką fosą, połączoną z rzeką. Kapituła i rada miasta czuwała nad wspólnymi lasami i rzekami. W 1370 roku, rozpoczęto budowę kościoła pod wezwaniem świętego Jakuba Apostoła, w stylu ceglanego gotyku. Budowlę ukończono w 1569 roku, po dobudowaniu wieży. 

Rozwój Olsztyna i Warmii został powstrzymany przez tak zwane wojny północne, a także wielką epidemię dżumy, w okresie 1709–1712.

Okres 1772-1918, to był okres pruski. W wyniku pierwszego rozbioru Polski (1772 rok) Olsztyn znalazł się pod panowaniem Królestwa Prus. Tępiono wiarę katolicką i Język Polski. Zmieniono całkowicie podział administracyjny i wprowadzono powiaty. Do Olsztyna sprowadzono germańców. Nastąpiła sekularyzacja i likwidacja dotychczasowego systemu administracyjnego. Dobra kapituły warmińskiej zostały zsekularyzowane, dlatego również miasto Olsztyn i zamek olsztyński stały się własnością króla pruskiego. Zaczęto rozbudowywać miasto poza murami miejskimi. Utworzono garnizon wojskowy, lazaret i inne obiekty związane z wojskiem. W 1872 roku, przez Warmię poprowadzono linię kolejową; Tczew – Królewiec. 

Po rozbiorach Rzeczypospolitej, w ramach reformy państwa pruskiego, w okresie 1806–1807, wprowadzono w życie nową ordynację miejską. Władza ustawodawcza należała do rady miejskiej, wybieranej przez obywateli w bezpośrednim głosowaniu. W Olsztynie wybierano wówczas 24 członków rady. Władza wykonawcza należała do magistratu, wybieranego przez radę miejską, a zatwierdzanego przez rejencyjną władzę państwową. 

W czasie wojen napoleońskich Warmia została opanowana przez Napoleona. Na terenie Prus Wschodnich manewrowała jednak jeszcze wielka armia państwa moskiewskiego i wierne jej oddziały pruskie. W pobliżu Olsztyna doszło do bitwy i pokonania armii moskiewskiej. Francuzi dogonili uciekających żołnierzy i ponownie ich rozgromili. Okres wojen napoleońskich nie był dobry dla Warmii. Nastąpiła dalsza sekularyzacja i pojawiły się początki komunizmu. 

W 1818 roku, powstał powiat olsztyński. W 1867 roku, fundowano szpital. W 1872 roku, do Olsztyna doprowadzono linię kolejową, która połączyła Toruń – Iława – Ostróda – Olsztyn – Korsze – Czerniachowsk. W 1877 roku, fundowano gimnazjum. W tym czasie, populacja Olsztyna szybko wzrastała; 4 000 mieszkańców (1846 rok), do 25 000 mieszkańców (1895 rok). 30 % mieszkańców stanowili Polacy, którzy mieli duży wpływ na życie miasta. W 1890 roku, miasto otrzymało instalację gazową. W 1892 roku, powstała miejska centrala telefoniczna. W 1898 roku, zaczęto budować miejski wodociąg i kanalizację. W 1907 roku, rozpoczęto budowę instalacji elektrycznej i w tym czasie pojawiły się miejskie tramwaje. W 1914 roku, w Olsztynie funkcjonowało już około 60 zakładów przemysłowych, między innymi: 2 zakłady mleczarskie, 2 młyny, 3 drukarnie, fabryka musztardy, 4 browary, 7 tartaków, 9 warsztatów produkcji mebli, 7 cegielni, 2 warsztaty produkcji kafli dla pieców, 3 fabryki wozów konnych, 2 zakłady rymarskie, wytwórnia batów, fabryka rękawiczek, fabryka koszy, 2 fabryki grzebieni, kilka piekarni, 7 pralni chemicznych i farbiarni, kilka karczm.

W 1914 roku, germańcy rozpoczęli wielką wojnę światową. W sierpniu 1914 roku, moskale na krótko zajęli Olsztyn, ale wycofali się po klęsce w bitwie pod Tannenbergiem. Miasto nie ucierpiało.

Plebiscyt 1920 roku, w Olsztyn. Plebiscyt na Warmii, Mazurach i Powiślu odbył się w dniu 11 lipca 1920 roku, pod nadzorem Międzysojuszniczej Komisji, między innymi: Francji, Wielkiej Brytanii i Włoch. Głosowano nad przynależnością do Polski lub germani. Wynik w mieście Olsztyn (Allenstein); za germańcami: 16 742 głosy, za Polską: 342 głosy. Oznacza to, że ponad 98 % głosujących w Olsztynie opowiedziało się za pozostaniem przy germańcach. Plebiscyt odbywał się w czasie wojny polsko-moskiewskiej, co osłabiało pozycję Polski. Administracja i większość elit miejskich były germańskie. Silna była też presja propagandowa i społeczna po stronie germańskiej. Lata germanizacji dały znać o sobie. W efekcie zarówno Olsztyn, jak i większość obszaru plebiscytowego pozostały w granicach germańców aż do 1945 roku. 

W okresie 1918-1939, nadal rozwijało się budownictwo. Zbudowano wiele kamienic. Realizowano ideę miasta ogrodu, z dużymi terenami parkowymi. W 1939 roku, w Olsztynie mieszkało 50 000 mieszkańców.

Ale germańcy rozpoczęli drugą wojnę światową i w efekcie dużo stracili. Napadli na braci moskali, bo oni nie chcieli podzielić się ropą. W dniu 22 stycznia 1945 roku, Olsztyn zajęła armia sowiecka. Do miasta wkroczył oddział kawalerii, który dzień wcześniej był w odległości 60 km, od Olsztyna. Germańcy byli całkowicie zaskoczeni i poddali się praktycznie bez walki. Po kilku dniach gwałtów i rabunków, sowieci rozpoczęli palenie miasta i strzelania z armat do pustych budynków. Około 40 % zabudowy zniszczono. Dopiero w dniu 21 marca 1945 roku, sowieci przekazali administrację stronie Polskiej. Wielcy tego świata zdecydowali, że Warmia i Mazury znalazły się w granicach Polski. 

W czasie drugiej wojny światowej w Olsztynie działał Okręg Pomorze Armii Krajowej. Kolportowano podziemną prasę w Języku Polskim, podając prawdziwe fakty odnośnie sytuacji na frontach wojennych i w okupowanej Polsce. Drukowano fałszywe dokumenty. Ostrzegano o planowanych aresztowaniach.

Po drugiej wojnie światowej doszło do wymiany ludności. Germańcy uciekli na Zachód. Odbudowano Stare Miasto. Wzrosło znaczenie Olsztyna, który stał się stolicą województwa. Pozostała w Olsztynie ludność germańska została wysiedlona, na jej miejsce stopniowo napływali Polscy osadnicy. W 1946 roku, miasto liczyło 23 000 mieszkańców, a w 1950 roku już 45 000 osób.

Obecnie, od 1999 roku, Olsztyn jest stolicą województwa warmińsko-mazurskiego. Miasto jest na prawach powiatu. Miasto jest ośrodkiem edukacyjnym. Działa tutaj między innymi Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie. Miasto jest ważnym ośrodkiem administracyjnym i kulturalnym regionu. Do Olsztyna została przeniesiona z Fromborka siedziba kurii biskupiej, jako diecezja, którą w 1992 roku, przekształcono w Archidiecezję. Chodziło o to, że północna granica lądową Polski nie była jeszcze zatwierdzona przez moskali. 

W 1967 roku, w Olsztynie fundowano zakłady przemysłu gumowego; Olsztyńskie Zakłady Opon Samochodowych. Był to drugi zakład opon samochodowych po zakładzie w Dębicy. Rozwinął się przemysł spożywczy, drzewny, materiałów budowlanych, produkcji maszyn i inne. W 1969 roku, populacja miasta osiągnęła 70 000 mieszkańców. Do miasta napływali kolejni osadnicy i w 1973 roku, w Olsztynie było już 100 000 mieszkańców. Rozpoczęto budowę kolejnych osiedli mieszkaniowych, przedszkoli, szkół i ośrodków zdrowia. Nowe osiedla Olsztyna powstały na wschód i południowy wschód od centrum miasta. W 1965 roku, zlikwidowano tramwaje, a w 1971 roku, również trolejbusy, wprowadzając w całym mieście jednolitą komunikację autobusową. Nie są znane powody tego typu decyzji. 

Dużym wydarzeniem w życiu Olsztyna było powstanie NSZZ „Solidarność”, która została utworzona w 1980 roku. Podczas stanu wojennego były aresztowania i internowania. Dopiero po 1989 roku, został odtworzony samorząd terytorialny i dokonano wyboru rady miasta i zarządu miasta. W 1990 roku, Olsztyn przekroczył populację 163 000 mieszkańców. 

W okresie 1945-1989, Olsztyn był ważnym garnizonem wojskowym. Były tutaj jednostki wojsk lądowych, szkoła wojsk pancernych, poddziały zabezpieczenia logistycznego, Wojskowa Komenda Uzupełnień. Funkcjonowały koszary wojskowe, magazyny sprzętu, place ćwiczeń, zaplecze techniczne. Na stacji Olsztyn Główny wojsko miało swoją rampę załadunkową.

Olsztyn jest jednym z niewielu miast posiadających dodatni współczynnik przyrostu naturalnego, jak też dodatnie saldo migracji. Powodem jest to, że wszystkie pozostałe miasta Warmii i Mazur popadły w stagnację. W 2000 roku, Olsztyn przekroczył liczbę 172 000 mieszkańców. Najwyższą liczbę ludności w Olsztynie odnotowano w 2009 roku, kiedy miasto liczyło 176 457 mieszkańców. 

Po 50-latach, w dniu 19 grudnia 2015 roku, powróciły do Olsztyna tramwaje. Początkowo uruchomiono trzy linie tramwajowe, a z końcem 2023 roku, otwarto kolejne dwie linie.

Najważniejsze zabytki: Zamek Kapituły Warmińskiej w Olsztynie. Bazylika konkatedralna św. Jakuba. Wysoka Brama (Brama Górna). Stare Miasto. Warto wspomnieć, że w Wysokiej Bramie jest umieszczona Matka Boża. Tak samo jak w bramie w Lublinie. W średniowieczu była to powszechna praktyka.

PKP Olsztyn.

Pierwszy pociąg w Olsztynie. W niedzielny poranek, dnia 1 grudnia 1872 roku, wielu mieszkańców Olsztyna zgromadziło się na nowej stacji kolejowej. Byli przedstawiciele władz miasta, burmistrz, żołnierze oraz członkowie różnych stowarzyszeń i cechów. Była lokalna orkiestra. Miasto udekorowano flagami i herbami miasta. Około godziny 09;03 od strony północno-wschodniej, czyli od strony Czerwonki, nadjechał pociąg. Bractwo strzeleckie oddało salut honorowy. Pociąg zatrzymał się, a młodzież szkolna udekorowała pociąg kwiatami i kolorowymi szarfami. Były okolicznościowe przemówienia. W restauracji dworcowej ważnych gości przyjęto śniadaniem. Po dwóch godzinach, z nowymi pasażerami, pociąg odjechał w kierunku Czerwonki. 

Ale kolej w Prusach Wschodnich pojawiła się wcześniej, w postaci Ostbahn, na szlaku Tczew – Braniewo – Królewiec. Był to fragment magistrali łączącej Berlin – Królewiec. Olsztyn przystąpił wówczas do budowy pierwszej szosy, którą poprowadzono do Dobrego Miasta i będącą pierwszym fragmentem szosy do Braniewa. Szosa stanowiła połączenie z oddaloną koleją. 

Początkowo, władze germańskie nie planowały budowy linii kolejowej przez Olsztyn. Pomimo, że w 1863 roku, dyrekcja Ostbahn w Bydgoszczy przysłała do Olsztyna techników i mierniczych dla wykonania stosownych pomiarów w terenie. Była propozycja wytrasowania szlaku nie przez Olsztyn tylko bardziej na północy; Elbląg – Orneta – Lidzbark – Korsze, albo Pasłęk – Miłakowo – Dobre Miasto – Lidzbark – Bartoszyce. Powodem zmian była gęstość zaludnienia poszczególnych miast. 

Niekorzystne dla Olsztyna decyzje podjęte w Bydgoszczy spowodowały, że spotkały się władze i przedsiębiorcy południowej Warmii w Biskupcu. Zawiązano Komitet Centralnej Kolei Pruskiej Toruń – Wystruć. W komitecie dużą rolę odegrały władze Olsztyna, Ostródy i  Iławy. Rajcowie postawili sobie za punkt honoru, aby kolej nie ominęła tych miast. Robiono odczyty, wystawy, wydano broszury, zamieszczano w gazetach artykuły. Wysyłano petycje do Berlina, omijając dyrekcję w Bydgoszczy. Wysiłki okazały się skuteczne. W 1867 roku, w Berlinie ministerstwo zatwierdziło przebieg nowej ważnej magistrali. W dniu 6 kwietnia 1868 roku, dokonano symbolicznego wbicia szpadla, w związku z rozpoczęciem prac. 

Początkowo stację kolejową planowano zbudować w rejonie skrzyżowania obecnych ulic; 1 Maja i Partyzantów. Ale ta lokalizacja upadła i stacje zaplanowano 1 km dalej w kierunku wschodnim. Nowe tereny były dalej odsunięte od centrum, ale były tańsze w zakupie i dawały możliwość rozbudowy stacji w przyszłości.

Linia kolejowa do Olsztyna dotarła w 1872 roku. Wkrótce Olsztyn stał się węzłem kolejowym. Rozwój kolei odegrał kluczową rolę w przemianie Olsztyna z niewielkiego miasta Warmii w ważny ośrodek administracyjny i gospodarczy regionu. W dniu 1 grudnia 1872 roku, uruchomiono linię Olsztyn Główny – Czerwonka, która była fragmentem ważnej linii kolejowej pomiędzy braćmi prusakami i moskalami. Już po siedmiu miesiącach, w dniu 15 sierpnia 1873 roku, uruchomiono odcinek południowo-zachodni; Ostróda – Olsztyn Główny. Była to bardzo ważna magistrala, która połączyła pruski Toruń z Wystrucią (Insterburgiem), obecnie Czerniachowsk. Obecnie nie ma normalnego, regularnego ruchu kolejowego między Polską a państwem moskiewskim przez przejście graniczne na stacji Michałkowo/Skandawa, czy ogólnie przez granicę Polska – państwo moskiewskie (obwód Kaliningradzki). 

Powstała stacja kolejowa Allenstein, obecnie Olsztyn Główny. W maju 1937 roku, nazwa stacji została zmieniona na Allenstein Hbf, czyli Olsztyn Główny. Miasto zostało włączone do sieci Kolei Wschodniopruskiej. W 80-latach XIX wieku, powstały kolejne połączenia na kierunku; Szczytno, Olsztynek, Elbląg, Orneta i dalej Braniewo. W ten sposób z Olsztyna było 6 kierunków linii kolejowych. Kolej przyczyniła się do: rozwoju przemysłu, wzrostu liczby ludności, ekspansji miasta poza stare mury. 

Pierwszy budynek dworca powstał już w 1872 roku. Był to duży murowany budynek. Architektonicznie przypomina pałac, wielobryłowy, z dużymi reprezentacyjnymi oknami i kopertowymi niewysokimi dachami. Wejście do dworca z trzema drzwiami było umieszczone w ryzalicie. Nad wejściem umieszczono balkon z murowaną balustradą. Na szczycie frontu umieszczono duży zegar. Budynek został ozdobiony licznymi ornamentami, zwłaszcza gzymsami i pilastrami. Budynek nie został otynkowany. W budynku umieszczono hol z kasami biletowo-bagażowymi. Na lewo od holu umieszczono poczekalnie-restaurację. 

Plac dworcowy został wybrukowany. Centralnie umieszczono okrągły skwer z latarnią z sześcioma lampami gazowymi. Lampy gazowe umieszczono także na zewnętrznych ścianach dworca. Lampy gazowe zostały założone po 1890 roku, kiedy w Olsztynie uruchomiono gazownię. Przy placu dworcowym umieszczono ogród i kwietne rabaty. 

Zadaszenia peronów pojawiły się w okresie 1902-1903, wraz z budową podziemnego tunelu dla pasażerów. Wcześniej tylko peron pierwszy, przylegający do dworca, posiadał zadaszenie. Zadaszenia te, a dokładnie ich stalowa, nitowana konstrukcja przetrwały do obecnej chwili. Tunel pasażerski był drążony metodą górniczą. Był szalowany i wykładany kamiennymi ciosami.

W 1907 roku, na plac dworcowy zaczęły dojeżdżać tramwaje elektryczne. Nie ma informacji, aby w Olsztynie kursowały wcześniej tramwaje konne. Tramwaje elektryczne były pojedyncze, dwuosiowe, a pantograf był typu lira. Tramwaje były dwukierunkowe. Na burtach tramwajów umieszczono herb miasta. 

Przy ulicy Partyzantów 23, znajduje się dawny budynek Zarządu Kolei (Eisenbahn-Betriebsamt), obecnie Komenda Miejska Policji przy ulicy Partyzantów 23. Budynek był użytkowany od 1870 roku. Ale jest także drugi budynek. W Olsztynie przy ulicy Emilii Plater stoi gmach dawnej rejencji i dyrekcji kolejowych. Jeden z najbardziej reprezentacyjny budynek w Olsztynie. Gmach został zbudowany w okresie 1910-1911 i w okresie 1911-1945, pełnił funkcję władz rejencji olsztyńskiej i dyrekcji kolei. Po zakończeniu drugiej wojny światowej, aż do 2004 roku, gmach był siedzibą dyrekcji i innych instytucji Polskich Kolei Państwowych.

Po wielkiej wojnie światowej Olsztyn pozostał w granicach germańców. Kolej pełniła ważną rolę militarną i gospodarczą w Prusach Wschodnich. W 30-latach XX wieku, podczas jednego z remontów zlikwidowano część ozdobnych ornamentów, zwłaszcza na krawędzi dachów. Zlikwidowano zegar na krawędzi dachu. Nowy zegar, podwójny, umieszczono nad głównymi drzwiami. Ściany dworca obrosły winoroślą. 

W styczniu i lutym 1945 roku, część infrastruktury kolejowej została zniszczona. Dworzec został spalony przez moskali w nocy z 17 na 18 luty 1945 roku. Pozostały mury. Po wkroczeniu sowietów nastąpiła zmiana szerokości torów na tor szeroki, na pewien okres. Dopiero wiosną 1945 roku, rozpoczęto odbudowę sieci kolejowej już w ramach PKP. W dniu 19 lutego 1945 roku, pierwsza grupa Polskich Kolejarzy, na stacji Olsztyn Główny zawiesiła Polską flagę po 173 latach zaboru. To wydarzenie jest upamiętnione granitową tablicą.

Do odbudowy dworca przystąpiono w 1947 roku. Wówczas dworzec uzyskał trochę futurystyczny wygląd. Autorem projektu nowego dworca był inżynier architekt Stanisław Bernhardt. Budynek otrzymał wysoką na 25 metrów wieżę zegarową. Budynek został otynkowany i dzięki temu ukryta została czerwona pruska cegła. Całość przykryto wysokimi spadzistymi dachami. Zachowano wielkość i kształt dawnych okien. Nowy dworzec oddano do użytku w dniu 24 stycznia 1948 roku. Ten dworzec przetrwał do połowy 1967 roku. W 1967 roku, dworzec został wyburzony, aby zwolnić miejsce na nowy dworzec. Jego funkcję na kilka lat przejęły prowizoryczne baraki.

W tym czasie, w Olsztynie został otwarty zakład naprawy taboru kolejowego. Wykonywano naprawy bieżące i średnie przeglądy. W Olsztynie utworzono ośrodek szkoleniowy dla kolejarzy różnych specjalności. Szkolono maszynistów, konduktorów, toromistrzów, dróżników i pracowników nastawni. 

Prawdopodobnie w 30-latach XX-wieku zbudowano wiadukt nad stacją w ciągu ulicy (obecnie) Limanowskiego. Wiadukt był stalowy, kratownicowy, a jedzenia była wykonana z drewnianych belek. Wiadukt ten został zastąpiony wiaduktem betonowym, który zbudowano w 60-latach XX wieku, w nieco innej lokalizacji. 

Nowy budynek dworca betonowo-szklany został oddany do użytku w dniu 30 grudnia 1971 roku. Autorami projektu nowego dworca kolejowo-autobusowego był zespół Biura Projektów Kolejowych w Poznaniu pod kierunkiem mgr inż. arch. Zygmunta Kłopockiego. Co ciekawe, plac dworcowy pozostał jeszcze brukowany, ale już bez tramwajów. Budynek otrzymał duży hol z całą ścianą szklaną. Wejście do holu zapewniały dwa wejścia z zadaszeniem. Od strony ściany szklanej, dach był podtrzymywany 10 filarami umieszczonymi w hali. Duża hala i przeszklona ściana boczna, nadawały nowoczesny wygląd wnętrzu. Z czasem, wrażenie przestrzeni, zniszczyły kioski handlowe, ustawione jeden przy drugim, wzdłuż przeszklonej ściany bocznej. W hali umieszczono kasy biletowe. Posadzka była kamienna. W suficie umieszczono kilkadziesiąt kwadratowych lamp jarzeniowych. Pod sufitem powieszono tablicę z przyjazdami i odjazdami pociągów i zegary. Z holu prowadziło wejście do tunelu i na perony. Hala dworca kolejowego była połączona z mniejszą częścią dworca PKS poprzez antresolę. Budynek dworca był zbudowany na planie litery „L”, a obok zbudowano 10-piętrowy biurowiec PKP. W drugiej części budynku dworca umieszczono dworzec autobusowy. Na dachu budynku umieszczono napisy „Dworzec Kolejowy”, Dworzec Autobusowy”. W pobliżu budynku dworca była stara germańska nastawnia wykonawcza, a po drugiej stronie torów wieża wodna z 1910 roku. W 70-latach XX-wieku, na stacji Olsztyn zamontowano tablice informacyjne typu pragotron.

W 70-latach XX wieku, stacja Olsztyn Główny obsługiwała w ciągu doby do 400 pociągów osobowych i towarowych. Ruch kolejowy był obsługiwany z nastawni zwanej grzybkiem, „OLA”, która została zbudowana z końcem 1986 roku, a przekazana do użytku wiosną 1987 roku. Obiekt stał przy ulicy Partyzantów, w pobliżu młyna i spichlerza, przy zachodniej głowicy stacji, po stronie południowej torów. Były to w Polsce bardzo typowe budynki nastawni nadrzędnych, które zostały wyposażone w urządzenia przekaźnikowe. Grzybek został rozebrany pod koniec 2024 roku. Naprzeciwko tej nastawni, po drugiej stronie torów była stara nastawnia, tak zwana prostokątna. Na stacji było kilka takich nastawni, między innymi: „OL-21”, „Orh”. Obok stoi stara wieża wodna z trzonem zbudowanym z czerwonej cegły i grzybem zbudowanym z pruskiego muru. Obiekt został wykorzystany na restaurację. 

W XXI wieku, Olsztyn pozostał głównym węzłem kolejowym Warmii oraz kluczowym punktem komunikacyjnym północno-wschodniej Polski, zwłaszcza w kierunku wschodnim. Najważniejsze kierunki kolejowe z Olsztyna; Warszawa, Gdańsk, Elbląg, Ełk, Szczytno i Braniewo. Ale właściwy rozwój został zapoczątkowany pod rządami Zjednoczonej Prawicy,  które nastały po nieudolnych rządach komunistów folksdojczów i masonów. Przystąpiono do programu rewitalizacji LK Nr 353 Poznań Wschód – Skandawa. 

W połowie 2022 roku, przystąpiono do rozbiórki starego dworca Olsztyn Główny z powodu budowy nowego dworca i stworzenia centrum komunikacyjnego. Całkowity koszt przebudowy stacji i wybudowania nowego dworca wyniósł 423 miliony złotych. Oficjalne otwarcie nowego budynku dworca odbyło się rano w dniu 21 lutego 2025 roku. W dniu 23 czerwca 2025 roku, nowo wybudowany dworzec kolejowy otrzymał imię Mikołaja Kopernika. W czasie budowy funkcjonował tymczasowy dworzec kontenerowy. We wnętrzu było pięć kas biletowych, poczekalnia i toalety. Dworzec był dostępny dla inwalidów.

Stacja Olsztyn została przeznaczona do gruntownej modernizacji. Miała zostać dostosowana do aktualnych potrzeb gospodarki Polski, transportu osób oraz potrzeb turystyczno-wypoczynkowych społeczeństwa. Zaplanowano zbudowanie nowego dworca, nowych peronów, nowego tunelu dla pasażerów, zmienionego układu torowego, nowego systemu sterowania oraz nowoczesnego systemu bezpieczeństwa. Na stacji zbudowano dwa pierwsze nowe wysokie perony. Zamontowano nową konstrukcję tunelu pasażerskiego. Poprzedni tunel zbudowany w okresie 1905-1907, był już konstrukcyjnie bardzo osłabiony. Nowy tunel został przedłużony do ulicy Zientary-Malewskiej. To umożliwiło wygodne dojście na stację także od strony Zatorza. Montując nowy układ torowy z nowymi rozjazdami równocześnie montowano nowe słupy i bramki dla nowej trakcji elektrycznej. Do budowy torów wykorzystano szyny wyprodukowane w Hucie Katowice (obecnie ArcelorMittal Poland) w 2021 i w 2022 roku. Typ szyn 60E1, o długości 120 m. Szyna umieszczono na betonowych strunowych podkładach. Poprzednio były podkłady drewniane. Na peronach pozostawiono historyczne konstrukcje wiat. Wiaty są stalowe i nitowane. Na perony zamontowano ruchome schody, ławki, spoczynki, kosze naśmieci, tablice informacyjne, system audio, oświetlenie, liczne zegary. Nawierzchnia peronów otrzymała ścieżki prowadzące, żółte ostrzegawcze linie, linie ostrzegawcze z guzikami, odpływy liniowe dla wody opadowej. Na Peronie 2 rozpoczyna się LK Nr 219 Olsztyn Główny – Ełk. Obecnie na stacji są cztery perony i siedem krawędzi peronowych. Dworzec kosztował 97 milionów złotych. Wartość wykonanych wszystkich prac to kwota około 400 milionów złotych. Prace zostały zakończone w 2024 roku. 

Nowy budynek dworca otrzymał nowoczesną bryłę. Rozebrano plac dworcowy i zrobiono skośny skwer ze schodami, chodnikiem ułożonym w serpentynę dla wózków, ławki i rabaty kwietne. Na fasadzie budynku umieszczono napis Dworzec Kolejowy i duży biały zegar analogowy. Dolny poziom został zaadoptowany jako część dworca. Hol z kasami biletowymi, otwartymi dla podróżnych w dniu 21 listopada 2024 roku. Hol ten znajduje się na poziomie -1 (minus jeden, podziemnego przejścia). W holu umieszczono między innymi siedem okienek kasowych. Na poziomie 0, hol jest większy od tego w starym dworcu. Podłoga została wyłożoną płytkami gresowymi. Część podłogi została wykonana ze szkła i widać przez te szkła dolny poziom. Zamontowano ścieżki prowadzące. Na środku hali umieszczono główne wejście na poziom -1 i do tunelu. Na poziomie 0 znajdują się nowoczesne toalety. Przy dworcu umieszczono wiatę rowerową. Dworzec ma nowoczesny system elektryczny, wodny, kanalizacyjny, p/poż, informacji kolejowej, bezpieczeństwa publicznego. W budynku można spotkać patrole Policji i SOK. Na dachu dworca zamontowano panele fotowoltaiczne. Informacja kolejowa jest przedstawiana na świetlnych tablicach. Na tłach niebieskich są odjazdy, a na tłach zielonych są przyjazdy. W budynku są skrytki bagażowe. Są windy, ruchome schody, klasyczne schody, oświetlenie, system audio. Z poziomu 0 można wyjść bezpośrednio na Peron 1. Warto w tym miejscu wspomnieć, że doszło do konfliktu pomiędzy firmą PKS z jednej strony, a PKP PLK i Urządu Marszałkowskiego Województwa z drugiej strony.

Obecnie (2026 rok) ruch kolejowy na stacji Olsztyn Główny jest prowadzony przez LCS (Lokalne Centrum Sterowania), „Ol”, które zostało wyposażone w urządzenia komputerowe. LCS znajduje się w nowym budynku przy ulicy Lubelskiej, na wysokości wschodniego końca Peronu 1.

Grupa torów towarowych znajduje się w północnej części stacji Olsztyn Główny. Obecnie ta część stacji ma 13 torów przelotowych. Między torami towarowymi, a osobowymi znajduje się zakład utrzymania taboru PolRegio S.A., który obsługuje składy osobowe elektryczne i spalinowe. W kierunku wschodnim, za wschodnia głowica stacji, znajduje się grupa torów postojowych dla pociągów dalekobieżnych. Jest tam pięć torów, a jeden z nich wyposażono w kanał techniczny.

W granicach miasta Olsztyna znajdują się historyczne wiadukty kolejowe nad rzeką Łyną. Są dwa wiadukty, czy może lepiej napisać mosty, które były identyczne. Na każdym moście są dwa tory. Każdy most ma trzy łuki. Mosty zbudowano z czerwonych cegieł i kamienia. Mosty mają wysokość około 20 metrów. Cały czas można na nich dostrzec daty budowy: 1871 rok, na moście północnym i 1893 rok, na moście południowym.

Na terenie stacji Olsztyn Główny znajdowało się Olsztyńskie Muzeum Kolejnictwa. Muzeum mieściło się w dawnej wieży wodnej, w pobliżu dawnej parowozowni przy dworcu Olsztyn Główny, która stoi między torami i została zbudowana w okresie 1910-1914. Zbiornik wody mieścił 300 m sześciennych. Warmińsko-Mazurskie Towarzystwo Miłośników Kolei, ulica Dworcowa 65/116, 10-437 Olsztyn. Na terenie stacji Olsztyn Główny w sumie są trzy wieże wodne. Ta trzecia wieża stoi na tak zwanej Zielonej Górce, przy ulicy Truskawkowej, jest żelbetonowa i została zbudowana w 60-latach XX wieku. Obecnie obiekt służy jako maszt dla telefonii komórkowej.

Obok wieży wodnej z 1910 roku, znajduje się warsztat kolejowy: PKP Cargo Grupa PKP Sekcja Utrzymania i Napraw Wagonów Towarowych w Olsztynie. Na terenie stacji były także dwie lokomotywownie wachlarzowe z obrotnicami. Obie zostały rozebrany. Na stacji jest myjnia wagonów. Zbudowano nową rampę załadunkową.

W 1885 roku, powstała jedna z największych w mieście fabryk. Był to zakład maszyn i kotłów oraz odlewnia żelaza. Za domem właściciela fabryki, przy ulicy Lubelskiej 1, znajdują się wybudowane z czerwonej cegły magazyny spedycyjne z rampą rozładunkową. Prowadząca do nich droga wyłożona jest kostką brukową z tamtych czasów.

Obok dworca kolejowego wznosi się ogromny gmach Polska Poczta, ulica Partyzantów 39, który został zbudowany na planie litery „C”. Obecnie budynek jest przykryty granatowym dachem. Przy budynku jest rampa kolejowa, obecnie już nie używana, bo koleje nie przewożą już listów i paczek.

Przypominamy, że w województwie warmińsko-mazurskim zmodernizowano już linie: Olsztyn – Działdowo, Szczytno – Pisz – Ełk, Olsztyn – Iława, Olsztyn Gutkowo – Braniewo oraz Ełk – Giżycko. Dostęp do kolei zwiększył się dzięki budowie nowych przystanków: Pisz Wschodni, Olsztyn Śródmieście, Olsztyn Dajtki, Olsztyn Jezioro Ukiel, Olsztyn Likusy i Olsztyn Redykajny. Przebudowane zostały perony w ponad 40 lokalizacjach, między innymi w Olsztynku, Nidzicy, Piszu, Morągu, Pasłęku, Olsztynie Zachodnim, Starych Jabłonkach, Gągławkach, Stawigudzie, Samborowie. Wysokie perony z nowoczesna nawierzchnią i liniami ostrzegawczymi, pozwalają wygodnie wsiadać do pociągów. Są ławki, wiaty i czytelna informacja pasażerska. Dla osób o ograniczonej możliwości poruszania się wybudowano pochylnie, ścieżki prowadzące i elementy dotykowe dla ociemniałych.

Miasto Olsztyn posiada pięć stacji kolejowych, w tym trzy kolejowe przystanki osobowe z funkcjonującymi dworcami oraz dwa nowe przystanki osobowe: Olsztyn Dajtki – kolejowy przystanek osobowy (2 perony oddane do użytku w 2018 roku). Olsztyn Główny – stacja, przystanek i dworzec. Olsztyn Gutkowo – stacja, przystanek i dworzec. Olsztyn Kortowo – stacja (bocznica szlakowa, wcześniej mijanka). Olsztyn Śródmieście – kolejowy przystanek osobowy (2 perony). Olsztyn Zachodni – stacja, przystanek i dworzec. Olsztyn Redykajny – kolejowy przystanek osobowy (1 peron oddany do użytku w 2021 roku). Olsztyn Likusy – kolejowy przystanek osobowy, mijanka (1 peron wsypowy dwukrawędziowy oddany do użytku w 2021 roku). Olsztyn Jezioro Ukiel – kolejowy przystanek osobowy (1 peron oddany do użytku w 2021 roku). W ciągu ostatnich 10 lat stacja Olsztyn Główny notuje systematyczny wzrost obsłużonych podróżnych. W 2017 roku, było to 2 883 500 pasażerów. Spadek zanotowano w okresie 2019-2010, z powodu pandemii chińskiego wirusa. Wówczas przewieziono 1 825 000 pasażerów. W 2024 roku, stacja obsłużyła 3 513 600 pasażerów. W dniu 3 marca 2026 roku, ze stacji Olsztyn Główny odjechało 70 pociągów. Można było pojechać do stacji: Białystok, Braniewo, Bydgoszcz Główna, Chorzele, Działdowo, Elbląg, Ełk, Gdynia Chylonia, Gdynia Główna, Iława Główna, Inowrocław, Jabłonowo Pomorskie, Korsze, Kraków Główny, Łódź Fabryczna, Malbork, Morąg, Ostrołęka, Pisz, Poznań Główny, Racibórz, Szczecin Główny, Szczytno, Toruń Główny, Wrocław Główny.

Linia kolejowa Nr 216 Działdowo – Olsztyn Główny. Linia została otwarta w dwóch etapach; W dniu 1 października 1988 roku, odcinek Działdowo – Olsztynek, a wcześniej w dniu 15 listopada 1887 roku. Linia ma długość 83,28 km i jest jednotorowa. Linia została zelektryfikowana w dniu 21 listopada 1986 roku. Prędkość maksymalna biegu pociągu wynosi do 140 km/h. 

Linia kolejowa Nr 219 Olsztyn Główny – Ełk. Linia jest jednotorowa, niezelektryfikowana. Linia była uruchamiana etapami; W dniu 1 listopada 1883 roku, Olsztyn Główny – Szczytno. W dniu 15 sierpnia 1884 roku, Szczytno – Pisz. W dniu 16 listopada 1885 roku, Pisz – Ełk. Linia ma długość 157,50 km. Prędkość maksymalna biegu pociągu wynosi do 120 km/h. 

Linia kolejowa Nr 220 Olsztyn Główny – Bogaczewo. Linia była uruchamiana etapami: W dniu 15 sierpnia 1882 roku, Olsztyn Główny – Morąg. W dniu 10 listopada 1882 roku, Morąg – Bogaczewo. Elektryfikacja nastąpiła w dniu 9 grudnia 1994 roku. Długość linii wynosi 85,08 km. Prędkość maksymalna biegu pociągu wynosi do 100 km/h. 

Linia kolejowa Nr 353 Poznań Wschód – Skandawa jest to linia głównie dwutorowa, w większości zelektryfikowana. Linia przebiega z Poznania w kierunku północno-wschodnim. Linia przebiega przez województwa wielkopolskie, kujawsko-pomorskie i warmińsko-mazurskie. Linia ma długość 389,975 km. Prędkość maksymalna do 160 km/h. Uruchamianie linii: W dniu 26 maja 1872 roku, Poznań Wschód – Inowrocław. W dniu 25 marca 1873 roku, Inowrocław – Toruń Główny. W dniu 15 sierpnia 1873 roku, Toruń Główny – Toruń Wschodni. W dniu 20 listopada 1871 roku, Toruń Wschodni – Jabłonowo Pomorskie. W dniu 1 grudnia 1872 roku, Jabłonowo Pomorskie – Ostróda. W dniu 15 sierpnia 1873 roku, Ostróda – Olsztyn Główny. W dniu 1 grudnia 1872 roku, Olsztyn Główny – Czerwonka. w dniu 27 listopada 1871 roku, Czerwonka – granica państwa moskiewskiego. Uruchomienie drugiego toru: W 1910 roku, Poznań Wschód – Pobiedziska. W 1915 roku, Poznań Wschód – Toruń Miasto. W 1892 roku, Toruń Miasto R202 – Jabłonowo Pomorskie. W 1893 roku, Jabłonowo Pomorskie – Korsze. Elektryfikacja: W dniu 14 grudnia 1976 roku, Poznań Wschód – Inowrocław (PKP). W dniu 20 grudnia 1983 roku, Inowrocław – Toruń Główny (PKP). W dniu 16 października 1987 roku, Toruń Główny – Iława Główna (PKP). W dniu 3 października 1988 roku, Iława Główna – Olsztyn Główny (PKP). W dniu 18 grudnia 1990 roku, Olsztyn Główny – Korsze (PKP). Dalsza linia nie jest zelektryfikowana i nie będzie. 

Opracował Karol Placha Hetman