Ełk 2026-02-15

PKP Ełk. 2026r.

Miasto Ełk.

Ełk to największe miasto w rejonie. Miasto zostało założone w 1425 roku, jako wieś czynszowa, a prawa miejskie otrzymało 1445 roku. Miasto ma powierzchnię 21,05 km kwadratowego. Populacja liczy 61 903 mieszkańców (2020 roku). Miasto należy do województwa Warmińsko – Mazurskiego. Nazwa Ełk w obecnym brzmieniu została zatwierdzona w dniu 7 maja 1946 roku. Ełk położony jest na Pojezierzu Ełckim, będącym częścią Pojezierza Mazurskiego. Miasto leży nad Jeziorem Ełckim, jeziorem Sunowo i rzeką Ełk, będącą dopływem Biebrzy.

W 1398 roku, w Ełku powstał murowany zamek, w pobliżu którego rozwinęło się osadnictwo. Prawo lokacji miejscowość otrzymała w 1435 roku. W 1454 roku, Ełk przyłączył się do Związku Pruskiego. Na mocy pokoju toruńskiego w 1466 roku, Ełk został częścią Królestwa Polskiego, pozostając jako lenno we władaniu krzyżackim, a po sekularyzacji zakonu w 1525 roku, we władaniu świeckich książąt pruskich, z obowiązkiem wyznawania luteranizmu.

W czasie wielkiej wojny światowej Ełk został bardzo zniszczony, zwłaszcza w okresie 1914 – 1915. W czasie drugiej wojny światowej Ełk i jego okolice były miejsce pracy przymusowej wielu obywateli państw okupowanych. W dniu 24 stycznia 1945 roku, do opuszczonego miasta Ełk, wkroczyła armia czerwona. Moskale dokonali grabieży i zniszczenia miasta w 50 %. Miasto przekazano administracji Polskiej w dniu 6 kwietnia 1945 roku. W dniu 8 czerwca 1999 roku, miasto odwiedził święty Jan Paweł II Wielki.

Historia miasta Ełk.

Teren Pojezierza Ełckiego, zwany też Lycker Seenplatte, ukształtował się w wyniku działania lodowców podczas ostatniego zlodowacenia, około 15 000 – 20 000 lat temu. W efekcie powstały tu setki jezior polodowcowych, morenowe pagórki, doliny rzeczne i lasy, które dziś charakteryzują krajobraz regionu.

Historia miasta Ełk sięga okresu 1396-1400, kiedy to na ziemiach plemienia Jaćwingów, na wyspie Jeziora Ełckiego, funkcjonowała osada rybacka. Jadźwingowie podobnie jak Prusowie nie były plemionami słowiańskimi. Słowo Ełk oznacza łosia. Plemiona te nie wykształciły struktur państwowych. Na czele każdej osady stała starszyzna. Kultura religijna opierała się na wierzeniach w bóstwa, wróżby i duchy. Plemię było słabo uzbrojone, ale niebezbronne. Wiadomo, że Jadźwingowie mieli strażnice przy traktach kupieckich z Białorusi nad Bałtyk. Kiedy na ziemie Polski sprowadzono krzyżaków, dla Prusów i Jadźwingów nastąpiła tragedia. Mordy, podpalenia, wygnania, przymuszanie do germanizacji. Ostatecznie plemiona te zostały unicestwione w XV wieku. Cały teren opanowali krzyżacy, którzy tutaj lokowali wsie czynszowe. Sprowadzono osadników, głównie z Mazowsza i Litwy. Tylko wartownie i zamki były obsadzone przez germańców. Krzyżacy w miejscu istniejącej jaćwieskiej strażnicy, wybudowali mały, drewniany zamek. Zamek miał strategiczne położenie, dawał także bezpieczeństwo okolicznej ludności. Ponieważ zamek był przy granicy z Litwą, był dobrym miejscem do wypraw na Litwę. W 1408 roku, zamek został przebudowany na twierdzę murowaną rycerzy zakonnych. Mieszkańcy trudnili się bartnictwam, łowiectwem, rybołówstwem oraz hodowlą owiec i kóz.

Kilka lat po bitwie pod Grunwaldem, zamek został zburzony przez Wojska Polskie pod wodzą króla Władysława Jagiełły. W 1497 roku, zamek został ponownie odbudowany, tym razem jako murowany. Wybudowano również most zwodzony łączący zamek z przyległą osadą. 

Wieś koło zamku została lokowana w 1425 roku, w tym samym roku co wieś Orzysz. Wieś czynszowa był na prawie chełmińskie. Pierwszym sołtysem wsi został Bartosz Bratomil polak, osadnik z Mazowsza. Wieś miała 48 łany, a 1 łan to 16,8 hektarów. 4 łany otrzymał sołtys, który miał obowiązek wystawienia oddziału zbrojnego i jednego wozu zaopatrzenia, na polecenie krzyżaków. Był też obowiązek przewozu listów krzyżackich do starostwa w miejscowości Ryn i Giżycku. Wieś miała prawo do jednego jarmarku w ciągu roku. W 1435 roku, miejscowość powiększono do 102 łanów.

Toczone w tym rejonie wojny, miała tragiczny wpływ na miejscowość, która była palona, mieszkańcy byli zabijani lub wypędzani. Ponownie został zniszczony zamek. Zamek odbudowano w 1497 roku i został on siedzibą starosty Ełku. Miejscowości była wielokrotnie nękana przez epidemie. Wybuchały one w latach: 1559, 1563, 1572 oraz 1653. W 1499 roku, miejscowość liczyła około 600 mieszkańców. Fundowano szkołę.

Pierwsza parafia katolicka została erygowana w 1469 roku. Został postawiony kościół parafialny pod wezwaniem świętej Katarzyny, przy obecnej ulicy Wojska Polskiego. 

W dniu 10 kwietnia 1525 roku, w Krakowie na Rynku Głównym odbył się hołd pruski. Wielki mistrz zakonu Albrecht Hohenzollern, rozwiązał państwo krzyżackie, przekształcił je w Księstwo Prus, przeszedł na luteranizm i tak powstało pierwsze w Europie państwo protestanckie. Miało to daleko idące konsekwencje. Wyrzucano księży katolickich, którzy nie przyjęli luteranizmu. Rozpoczęła się silna germanizacja. Zmieniono system administracyjny. 

W 1546 roku, założono w Ełku szkołę przykościelną z lekcjami w Języku Polskim, która bardzo szybko osiągnęła wysoki poziom o czym świadczy fakt, że do 1580 roku, aż 48 absolwentów kontynuowało studia na różnych uniwersytetach. Absolwenci znali łacinę, Język Polski i język germański. W 1599 roku, nadano szkole rangę książęcej. W okresie 1551-1558, w Ełku działała pierwsza drukarnia, której założycielem był Jan z Sącza. Jan i jego syn Hieronim byli nauczycielami. Drukarnia wydawała publikacje przede wszystkim w Języku Polskim. Były to głównie publikacje religijne, jak żywoty świętych i modlitewniki. W tym samym czasie powstał również szpital. Od 1569 roku, miasto miało przywilej cotygodniowego targu. 

Podczas potopu szwedzkiego, w 1655 roku, miasto zajęli Szwedzi. Ale tak właściwie, to Księstwo Prus wspierało szwedów w walce z Rzeczypospolitą. Po stronie Polski stanęli Litwini i Tatarzy. W 1656 roku, Tatarzy pod dowództwem hetmana Wincentego Aleksandra Gosiewskiego, po bitwie pod Prostkami, spalili miasto, wymordowali wielu mieszkańców, a pozostałych wzięli w jasyr. 

W dniu 23 sierpnia 1669 roku, Wielki Elektor Fryderyk Wilhelm nadał miejscowości prawa miejskie. Po potopie szwedzkim, zacieśniła się współpraca Księstwa Pruskiego, które weszło w unię z Brandenburgią, a w ostateczności z Królestwem Prus. Wrogi stosunek do Polski się nie zmienił, chociaż większość mieszkańców tego regionu mówiła w Języku Polskim. W Ełku panowała stagnacja. W dodatku, w 1688 roku, miasto strawił wielki pożar. Utracono kościół, ratusz i 80 domów. Miasto nawiedzały pożary w; 1688, 1695, 1819, 1822 roku. W 1690 roku, Fryderyk III po raz kolejny odnowił prawa miejskie Ełku i przyznał nowe przywileje. W tym czasie, miasto było typową ulicówką, na której końcach były miejskie bramy. Zabudowa miasta była drewniana, ale bardzo zwarta, co sprzyjało rozgorzeniu pożarów. W centrum miasta znajdował się kościół. Była tutaj przecznica, która prowadziła przez długi most, łączący miasto z zamkiem. Zamek i inne zabudowania twierdzy zajmowały całą wyspę i otaczał go mur ze strzelnicami.

Wiek XVIII był korzystny dla miasta. Na fali zbrojeń miasto otrzymało koszary i stacjonował tutaj garnizon piechoty. W 1720 roku, fundowano szkołę z językiem wykładowym germańskim. W 1764 roku, otwarto pierwszą aptekę. W 1732 roku, Ełk miał populację 1 053 mieszkańców. 

W 1800 roku, powstało Polskie seminarium nauczycielskie, zorganizowane i kierowane przez arcyprezbitra ełckiego, Tymoteusza Gizewiusza. Ludność Polska nie została zepchnięta na margines, ale koniecznym było znać w mowie i piśmie język germański. W urzędach obowiązywał język germański. Mimo to Ełk stał się ważnym ośrodkiem ruchów Polskich. Około 1860 roku, w Ełku fundowano pocztę i stały dyliżans do Orzysza. W 1876 roku, na poczcie uruchomiono telegraf.

Następny impuls do rozwoju Ełku przyniosła kolej. W dniu 8 grudnia 1868 roku, otwarto linię kolejową z Królewca. Dokumentem z dnia 25 lipca 1870 roku, została nadana koncesja na budowę kolei z Ełku do granicy prusko – moskiewskiej, a 21 lipca 1871 roku, w trasę ruszył pierwszy pociąg. W 1879 roku, pociągi kursowały na szlaku Olecko – Gołdap, a w dniu 16 listopada 1885 roku, do miasta Pisz. Linia Ełk – Pisz – Olsztyn. W okresie 1893 – 1894 wybudowano drugi tor na odcinku Ełk – Korsze, a wiosną 1914 roku, została oddana do użytku kolej wąskotorowa Ełk – Turów.

W 1888 roku, zamek został przebudowany. Służył jako więzienie, które zlikwidowano dopiero w 1976 roku. W okresie 1895 – 1904, w mieście zbudowano wodociągi i kanalizacje. W okresie 1886 – 1898, uruchomiono gazownię i zbudowano gazowe oświetlenie ulic. W 1898 roku, uruchomiono telefonię miejską, która w 1912 roku, miała już 700 abonentów. W 1898 roku, uruchomiono miejską elektrownię. W 1910 roku, na Jeziorze Ełckim zbudowano nowy żelbetowy most Suermondt-Brücke.

Podczas wielkiej wojny światowej Ełk znajdował się na linii frontu, przez co znacznie ucierpiał. Na skutek ostrzałów artyleryjskich miasto straciło całe śródmieście, które z trudem odbudowano w 20/30-latach XX wieku. Odbudowa miasta odbywała się wzdłuż obecnych ulic; Mickiewicza, Armii Krajowej i Wojska Polskiego. Fundowano nowe fabryki maszyn, tartaki, warzelnie piwa, piekarnie, cegielnie, karczmy. W okresie miedzywojennym w Ełku funkcjonował Konsulat Polski. 

W czasie drugiej wojny światowej, rozpoczętej przez germańców i ich braci moskali, Ełk stracił 25 % zabudowy miejskiej. W czasie drugiej wojny światowej Ełk i okolice były miejscem licznych obozów pracy przymusowej; Polaków, francuzów i innych narodów. Był to teren silnego oporu żołnierzy Armii Krajowej. W styczniu 1945 roku, o Ełk toczyły się walki. W dniu 24 stycznia 1945 roku, opuszczone miasto zajęły wojska sowieckie. Sowieci dokonali zniszczeń i grabieży. Zniszczeniu uległo 50% zabudowy miasta. Decyzją wielkich tego świata Ełk wszedł w granice Polski. W dniu 6 kwietnia 1945 roku, zdewastowane miasto zostało przekazane administracji Polskiej. Było to po raz pierwszy historii, kiedy Ełk znalazł się w granicach Polski. Pamietajmy, że w wiekach poprzednich niejednokrotnie było zdobywane przez Polaków, a w okresie 1466-1657 było wasalne wobec Polski i stanowiło jej lenno, a w XIX i XX wieku, znajdował się w mieście silny ośrodek Polskości, a 70 % ludności mówiła w Języku Polskim. Bezpośrednio po wojnie Ełk był wyludnionym miastem powiatowym. Miasto często było nawiedzane przez szabrowników. 

Miasto przeszło przemiany społeczne i gospodarcze. Pierwszymi osadnikami była ludność z biedniejszych rejonów Mazowsza, a rzadziej byli to przesiedleńcy z Kresów; Wileńszczyzna i Grodzieńszczyzna. Późniejszemu osadnictwo sprzyjała odbudowa linii kolejowych i uruchamianie byłych fabryk i warsztatów. W czasach PRL przyszłość Ełku widziano w rozbudowie przemysłu, w szczególności przemysłu przetwórczego, rolno-spożywczego oraz drzewnego. W 1989 roku, miasto Ełk osiągnęło populację 50 000 mieszkańców.

Niestety po 1989 roku, większość fabryk została zamknięta. Podjęto próby ożywienia turystyki. W dniu 25 marca 1992 roku, Ełk stał się siedzibą diecezji ełckiej. W dniu 8 czerwca 1999 roku, do miasta przybył z pielgrzymką Ojciec Święty Jan Paweł II. Wizyta ta zgromadziła 250 000 wiernych, co jest największym dotychczasowym zgromadzeniem w historii miasta. W 2009 roku, miasto odwiedził prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Lech Kaczyński. W 2018 roku, z okazji stulecia odzyskania niepodległości odsłonięto przed ratuszem pomnik marszałka Józefa Piłsudskiego.

Zamek w Ełku. W dniu 8 czerwca 2010 roku, lokalny przedsiębiorca kupił kompleks zamkowy od władz miasta, za cenę 1,75 mln złotych. Zgodnie z warunkami umowy ma zmodernizować zamek w ciągu pięciu lat od daty zakupu, z przeznaczeniem na kompleks hotelowy. W 2026 roku, prace jeszcze trwały, ale był znaczący progres.

PKP Ełk.

Adres: ul. Jarosława Dąbrowskiego 16, 19-300 Ełk, Polska. Współrzędne geograficzne: 53.825N 22.363E. Elewacja 127 m.

W 1868 roku, miasto Ełk uzyskało połączenie kolejowe z Królewcem, poprzez Giżycko – Kętrzyn – Korsze. Dalej szlak poprowadzono w kierunku południowym do granicy z państwem moskiewskim. Węzeł kolejowy w Ełku, jak na warunki Mazur jest dużym i ważnym węzłem kolejowym. Jego historia rozpoczęła się w dniu 8 grudnia 1868 roku. W 1879 roku, stacja Ełk stała się węzłowa. W kolejnych latach powstały kolejne szlaki i w efekcie stacja ma pięć kierunków. Wszystkie szlaki są jednotorowe, choć niektóre odcinki do 1945 roku, były dwutorowe. Na stacji Ełk zbiegały się wszystkie trzy szlaki równoleżnikowe; z Królewca przez Korsze, ze stacji Czerwonka, z miasta Olsztyn – Szczytno – Pisz. Była to dobrze rozwinięta sieć, która nawet była większa od regionalnych potrzeb.

Elektryfikacja stacji Ełk nastąpiła w grudniu 1990 roku, kiedy to od strony Grajewa doprowadzono trakcję elektryczną. W planach była dalsza elektryfikacja przez Giżycko, Kętrzyn do Korsze. A także szlak Biała Piska, Pisz, Ruciane Nida, Szczytno, Pasym, Olsztyn Główny. Obecnie została zakończona elektryfikacja odcinka Ełk – Giżycko oraz trwają przygotowania do elektryfikacji szlaku Giżycko – Kętrzyn – Korsze. Do maja 1992 roku, cały węzeł Ełk był obsługiwany trakcją parową, a w niewielkim stopniu trakcją spalinową. W 80-latach XX wieku, na stacji Ełk była jedna z największych lokomotywowni maszyn parowych.

W okresie 2020 – 2024, stacja kolejowa Ełk i Ełk Towarowy przeszły duże remonty. Zbudowane zostały bezkolizyjne skrzyżowania kolejowo – drogowe. Powstał nowy układ torowy, nowe perony, nowy system sterowania kolejowego. W niedalekiej przyszłości wszystkie pociągi na odcinku Ełk – Korsze będą prowadzone lokomotywami elektrycznymi. 

Podczas rządów zjednoczonej prawicy został opracowany plan modernizacji linii kolejowych we wschodniej Polsce, na kierunku północ – południe oraz połączenie z krajami Bałtów. W rezultacie opracowano program Rail Baltica, czyli modernizacja linii kolejowej Nr E75. Stacja kolejowa w Ełku weszła w system tej linii. Obecna stacja kolejowa w Ełku to jest efekt inwestycji w ramach budowy międzynarodowej linii kolejowej Rail Baltica. Prace minimalnie dofinansowano z unijnego instrumentu CEF „Łącząc Europę”. Poza stacją Ełk, inwestycja objęła także przystanek Ełk Szyba Wschód.

Dworzec w Ełku został wybudowany w 1868 roku. Budynek dworca zachował się do chwili obecnej. Budynek został zbudowany w stylu koszarowca, typowej pruskiej architektury. Zastosowano elementy dekoracyjne. Budynek jest murowany, z czerwonej cegły, ma dwie kondygnacje i niezagospodarowane poddasze. Budynek jest częściowo podpiwniczony. Miał 18 osi i dwa ryzality. Obramowania okien były białe. Dach otrzymał ozdobne detale w stylu góralskim (tyrolskim). W budynku były kasy biletowo-bagażowe, poczekalnie-restauracje, stosowne do klasy, pomieszczenia kolejowe, mieszkanie dla zawiadowcy i restauratora, centrala telefoniczna i telegraficzna. Nad głównym wejściem, na dachu, w jaskółce, umieszczono zegar. W 1910 roku, rozbudowano główne wejście. Dostawiono przybudówkę w której umieszczono troje drzwi wejściowych i reprezentacyjny hol.

W 1915 roku, budynek dworca został spalony. Pozostały tylko mury. Około 1925 roku, budynek został odbudowany. Budynek otrzymał cechy architektury trzeciej rzeszy. Była między innymi, na szczycie dachu wieżyczka obserwacyjna z zegarem i nakryta hełmem. Poddasze otrzymało 18 jaskółek i stało się użytkowe. Podczas wielkiej wojny światowej zniszczona została także pompownia wody dla wieży wodnej.

Podczas drugiej wojny światowej budynek został spalony przez moskali. Po wojnie obiekt odbudowano, zachowując jego funkcję, choć większość detali architektonicznych została uproszczona. Między innymi budynek został przykryty kopertowym, niewysokim dachem, a poddasze było nieużytkowe. Zachowano halę główną, ale dodano wielkie trzy okna na drugim poziomie. Takie same okna umieszczono od strony torów. Nad wejściem umieszczono zegar. W czasie PRL na budynku umieszczono propagandowy napis; „Partia siłą kierowniczą państwa i budownictwa socjalizmu”. W 80-latach, na budynku zamontowano neony z napisami; „Ełk PKP”. Budynek został otynkowany i pomalowany na żółto-piaskowy i brązowo-jasny.

W okresie 2013-2014, podczas renowacji, budynkowi częściowo przywrócono historyczny wygląd, zwłaszcza dach budynku. W tym czasie, budynek został wpisany do Gminnej Ewidencji Zabytków. Ale powiedzmy sobie szczerze, budynek jest daleki od pierwotnej formy i pozostały elementy z pierwszej połowy XX wieku. W budynku funkcjonuje kasa biletowa (trzy okienka), poczekalnia, zaplecze sanitarne (toalety) i zaplecze techniczne. Jest nowy system informacji podróżnych. Dach został podwyższony i przykryty czerwona dachówką. Elewacja została pomalowana na kolor biały i szary. Wymieniono stolarkę okienna i drzwiową, która teraz jest brązowa. Wykonano nowe wejście do tunelu. Zlikwidowano bariery architektoniczne. Wprowadzono liczne udogodnienia dla inwalidów. Między innymi zamontowano plan dworca dla osób ociemniałych. Zamontowano systemy; przeciw pożarowy, monitoringu, WiFi, klimatyzację. Na drugim pietrze otwarto HOSTEL Open Tours. Uporządkowano teren w pobliżu dworca. Przebudowano plac dworcowy i wprowadzono inną organizację ruchu.

W pobliżu dworca znajduje się historyczny budynek kolejowej noclegowni. Na stacji są jeszcze; budynek biurowy, budynki magazynowe, nastawnie kolejowe. Około 1910 roku, zbudowano tunel dla podróżnych. Ściany tunelu wyłożono białymi płytkami ceramicznymi, a na podłodze położono terakotę jasną i bordową. Tunel połączył obie części miasta.

W czasie modernizacji stacji całkowicie przebudowano perony i zbudowano nowy tunel pasażerski. Oprócz schodów zamontowano windy. Na peronach zamontowano nowe wiaty przystankowe. Całkowity remont peronów wykonano w okresie 2022-2023. Perony zostały podniesione do standardowej wysokości 0,76 m, od główki szyny. Zamontowano długie zadaszenia. Zamontowano małą architekturę: ławki, spoczynki, kosze na śmieci, gabloty informacji kolejowej, nagłośnienie. Jednocześnie wykonano nowy tunel dla podróżnych. Nowy tunel ma długość 110 m, prowadzącym od budynku dworca na drugą stronę stacji, w rejon osiedla Zatorze. Obecnie na stacji są trzy perony wyspowe i sześć krawędzi peronowych. Peron 1 ma długość 400 m i tory Nr 6 Nr 4. Peron 2 ma 400 m i tory Nr 2 Nr 1. Peron 3 ma 300 m i tory Nr 3 Nr 5. Przy Peronach Nr 1 i 2 pociągi zatrzymają się od dnia 15 grudnia 2023 roku, razem z nowym rozkładem jazdy.

Lokomotywownia. Już w pierwszych latach istnienia stacji powstała wachlarzowa lokomotywownia, przed którą umieszczono obrotnicę. W 1990 roku, nastąpiła rozbudowa lokomotywowni. Od strony północnej, została dobudowana kolejna część. Część ta nigdy nie została ukończona i nie była eksploatowana. W 2010 roku, lokomotywownia została opuszczona. Na torach bocznych stacji Ełk stoi kilkanaście historycznych egzemplarzy tabory kolejowego.

Powstały nowe budowle inżynieryjne w mieście. Poza stacją Ełk, zbudowano także przystanek Ełk Szyba Wschód, gdzie powstały dwa 200 m perony jednokrawędziowe. Tuż obok, w miejscu dawnego przejazdu kolejowo-drogowego w ciągu ulicy Kolejowa, powstał wiadukt dla torów. Kierowcy bezpiecznie przejeżdżają pod torami, natomiast pasażerowie zyskali wygodne drogi dojścia do peronów. 

Nie ma już osobnej stacji Ełk Towarowy, z jej odrębnymi nastawniami. Cały układ torowy wchodzi w zakres stacji Ełk. Stało się tak dzięki centralizacji urządzeń i sterowania ruchem pociągów z jednego miejsca. W tym celu, zbudowano nowoczesne lokalne centrum sterowania (LCS), wyposażone w zaawansowane urządzenia komputerowe. Dzięki temu dyżurni ruchu kontrolują ruch pociągów na 40 km torów i 118 rozjazdach, z których obecnie składa się stacja w Ełku. Po przebudowie układu torowego można odprawiać pociągi towarowe o długości do 740 m.

W dniu 14 lutego 2026 roku, ze stacji Ełk odjechało 19 pociągów osobowych. Można było pojechać do stacji: Białystok, Gdynia Główna, Giżycko, Kraków Główny, Olsztyn Główny, Szczecin Główny, Wrocław Główny. Relacje są obsługiwane przez przewoźników: InterCity (TLK) oraz PolRegio. Wśród pociągów można wymienić: Pociąg TLK 51110 – BIEBRZA wyrusza z miejscowości Gdynia Główna do miejscowości Białystok o godzinie 07:04. Trasę pokonuje w: 6 h 26 min. Pociąg IC 1806 – RYBAK wyrusza z miejscowości Białystok do miejscowości Szczecin Główny o godzinie 06:13. Trasę pokonuje w: 11 h 53 min. Pociąg IC 1806 – RYBAK wyrusza z miejscowości Białystok do miejscowości Szczecin Główny o godzinie 06:13. Trasę pokonuje w: 11 h 53 min. Pociąg IC 6520 – SŁOWACKI wyrusza z miejscowości Wrocław Główny do miejscowości Giżycko o godzinie 13:20. Trasę pokonuje w: 8 h 26 min.

Linie kolejowe:

Węzeł Ełk jest pięciokierunkowym węzłem kolejowym na Mazurach. Można domyślać się, że ruch kolejowy jest tutaj bardzo duży. Niestety tak nie jest. Każdy z pięciu kierunków to linie jednotorowe, odziedziczone po Prusach Wschodnich. Dodatkowo nie ma szlaku w kierunku wschodnim. Najważniejsza jest linia Białystok – Grajewo – Ełk – Giżycko – Kętrzyn – Korsze. Drugą ważną linią jest szlak Ełk – Biała Piska – Pisz – Szczytno – Olsztyn. Linia Ełk – Orzysz jest wykorzystywany tylko dla ruchu towarowego. Linia Ełk – Olecko – Suwałki także jest wykorzystywana tylko w ruchu towarowym. W dodatku w Olecki należy zmienić czoło pociągu. Nie ma już innych linii kolejowych z Olecka; Olecko – Kruklanki – Giżycko oraz Olecka – Gołdap (odległość 35 km). Problemem jest także brak bezpośredniego połączenia Ełku z Warszawą. Konieczna jest podróż przez Białystok. Nie ma także bezpośredniego połączenia kolejowego Ełk – Augustów, a to jest zaledwie 49 km. Kolej na terytorium całej Polski północno-wschodniej jest odzwierciedleniem niskiej populacji, słabej industrializacji, ale także kryzysu, wynikłego z nieudolnych rządów komunistów, masonów i folksdojczów. Te tereny były i są pierwszymi, które są pozbawiane funduszy. Rośnie liczba mieszkańców, którzy z trudem przypominają sobie czasy, gdy po szlakach kolejowych odbywały się regularne kursy pociągów pasażerskich. Ograniczenie oferty przewozowej zapoczątkowano już w 1992 roku, kiedy to odwołano kursy w soboty, niedziele i święta, a także przystąpiono do ograniczania etatów na stacjach kolejowych. Już w maju 1995 roku, podjęto decyzję o zamknięciu dla ruchu pasażerskiego na odcinku Olecko – Gołdap i od ponad 20 lat do Gołdapi nie dojechał już żaden skład pasażerski. 

Dopiero rządy Zjednoczonej Prawicy podjęły pierwsze próby ożywienia ruchu kolejowego. Udało się zelektryfikować odcinek Ełk – Giżycko, z jednoczesną wymianą torowiska. Rozpoczęto prace elektryfikacyjne na odcinku Giżycko – Kętrzyn – Korsze. Niestety, do władzy wróciła masoneria i ukończenie elektryfikacji stanęło pod znakiem zapytania.

Linia kolejowa Nr 38, po której kursują pociągi z Białegostoku oraz z Korsz, z których linią Nr 353, docierają do stacji Olsztyn Główny. Linie kolejowe Nr 38 i Nr 41 stanowią część linii kolejowej E75 tak zwana Rail Baltica.

Linia kolejowa Nr 41 do Gołdapi przez Olecko. Linia jest nieczynna na odcinku Olecko-Gołdap, ale czynna jedynie w ruchu towarowym. Linie kolejowe Nr 38 i Nr 41 stanowią część linii kolejowej E75 tak zwana Rail Baltica.

Linia kolejowa Nr 219 do Olsztyna Głównego przez Szczytno. 

Linia kolejowa Nr 223 do Czerwonki przez Mrągowo. Linia jest nieczynna na odcinku Orzysz – Mikołajki, ale czynna w towarowym. 

W swojej historii węzeł Ełk posiadał trzy przystanki osobowe. Wspomniany przystanek Ełk Szyba Wschód oraz Ełk Szyba Zachód i Ełk Zachód, który jest nieczynny.

Ełcka Kolej Wąskotorowa.

W 1913 roku, uruchomiono Ełcką Kolej Wąskotorową. Kolej ta funkcjonuje do chwili obecnej (2026 rok), jako kolejka turystyczna. Ełcka Kolej Wąskotorowa, o prześwicie toru 750 mm: Ełk Wąskotorowy-Turowo, jest nieczynna na odcinku Sypitki – Turowo, ale czynna w sezonowym ruchu turystycznym. Ełcka Kolej Wąskotorowa przebiega przez tereny gmin: Ełk, Kalinowo i Prostki. Łącznie długość linii kolejowej wynosiła 48 km.

Ełcka Kolej Wąskotorowa (EKW) jest jedną z nielicznych kolei tego typu na terenie Polski, a jedyną na Warmii i Mazurach, czynnie funkcjonującą do dziś. Kolejka została wybudowana w okresie 1912-1918. Budowę prowadziła firma ze Szczecina; Lenz & Co, która prace prowadziła bardzo szybko z powodu zapisów w umowie. Po zbudowaniu linia została przekazana rządowi Prus. W 1913 roku, nastąpiło uroczyste otwarcie kolejki. Udostępniono wówczas odcinek na linii Ełk – Borzymy i Laski Małe – Zawady Tworki. 

Pierwszy projekt budowy Ełckiej Kolei Wąskotorowej powstał w 1905 roku. Inwestycja miała przynieść głównie korzyści gospodarcze. W celu realizacji zadania powołano Towarzystwo Akcyjne Kolejki Ełckiej (Lycker Kleinbahn Aktiengesellschaft). Akcjonariuszami LKAG było państwo pruskie z udziałem 1 050 000 marek, Prowincja Prusy Wschodnie i Powiat Ełk z udziałami po 525 000 marek oraz firma Lenz & Co, ze Szczecina, której powierzono budowę, dostawę taboru i prowadzenie ruchu z udziałem 490 000 marek. Całkowity kapitał spółki wynosił 2 590 000 marek. Spółka miała prawo do wykupu ziemi pod budowę linii i obiektów stacji i przystanków.

Stację kolei wąskotorowej w Ełku zlokalizowano przy istniejącej już stacji kolei normalnotorowej. Prace rozpoczęto na przełomie 1911/1912 roku. Na stacji w Ełku wybudowano murowany budynek dworca oraz parowozownię w systemie pruskiego muru z dwoma torami. Nie zbudowano obrotnicy dla parowozów, ale trójkąt kolejowy. W pierwszej kolejności powstała jednotorowa linia o rozstawie szyn 1000 mm z Ełku przez Brodowo do miejscowości Borzymy (Borzymmen) o długości 24,90 km wraz z odgałęzieniem do Zawad-Tworek o długości 9,80 km, którą otwarto 22 października 1913 roku. Do budowy użyto szyn typu H-93 i H-100. Teren pod budowę linii miał korzystne parametry, za wyjątkiem tylko kilku punktów; tereny podmokłe. Maksymalne nachylenie wyniosło 13 promil, a minimalny promień łuku nie przekraczał 150 m. Na trasie powstał szereg obiektów inżynierskich, między innymi: żelbetonowy most na rzece Ełk, dwa stalowe mosty: na rzece Lega koło Sypitek i na rzeczce Pietraszce oraz dwa wiadukty drogowe koło Kalinowa.

W tym czasie, uruchomiono pięć par pociągów w ciągu dnia. Pociągi nie kursowały w porze nocnej. Jeden pociąg rano i jeden pociąg po południu miał wagon pocztowy. W składzie były wagony towarowe i osobowe Klasy 2 i 3. Kupiono 8 wagonów osobowych, 2 wagony pocztowo/bagażowe oraz 36 wagonów towarowych. Pierwsze parowozy kupiono w 1913 roku, w firmie Arnold Jung Lokomotivfabrik GmbH, Jungenthal, Kirchen a.d. Sieg. Były to 4 lokomotywy, o mocy 130 KM, typu 1’Bn2t (tendrzak z silnikiem bliźniaczym na parę nasyconą, dwoma osiami napędnymi i przednią osią toczną). Numery parowozów; Nr  1-2010-1913, 2-2011-1913, 3-2012-1913 i 4-2013-1913.

Wybuch wielkiej wojny światowej spowodował przerwanie budowy dalszych odcinków oraz zniszczenie istniejącej kolejki. Tabor został wywieziony do państwa moskiewskiego lub uległ zniszczeniu. Obliczono, że straty firmy wyniosły 550 000 marek. Po wyparciu moskali, na początku 1915 roku, sprowadzono nowy tabor i rozpoczęto odbudowę kolejki. Została ona ponownie uruchomiona w dniu 1 grudnia 1915 roku. Ostatni odcinek z Kalinowa (Kallinowen) do Turowa (Thurowen), który otwarto w dniu 5 października 1918 roku. 

W 1915 roku, dla ponownego uruchomienia kolejki konieczne było kupienie nowego taboru. Parowozy ponownie zamówiono w firmie Jung. Jako pierwsze dostarczono 2 parowozy typu 1’Bn2t o numerach; 2290-1916 i 2291-1916. Były to lokomotywy podobne do poprzednich. W 1919 roku, kupiono dodatkowo lokomotywę parową typu 1’Cn2t Jung Nr 3054-1920, o mocy 160 KM. W fabryce Waggon und Maschinenbau AG (WUMAG) Görlitz kupiono wagony osobowe i bagażowe. Nowością były zamontowane sprzęgi półautomatyczne Scharfenberga.

W 20-latach XX wieku, kolejkę odnowiono, ale przechodziła trudne okresy. Pamietajmy, że były to peryferia germańców. Były słabo zaludnione i o niskiej infrastrukturze. Gleby w tym rejonie są bardzo zróżnicowane; gleby brunatne, gleby bielicowe i gleby torfowe, a to utrudnia rozwój rolnictwa. Uprzemysłowienie tego rejonu było niskie. Kolejce groziło zamknięcie. 

W 1924 roku, Wschodnio-pruskie Towarzystwo Kolejowe (Ostdeutsche Eisenbahn-Gesellschaft) odkupiło pakiet akcji należący do firmy Lenz & Co., przejmując tym samym prowadzenie ruchu kolejowego. W dniu 30 czerwca 1924 roku, Kolejka Ełcka została połączona z innymi wschodnio-pruskimi kolejkami należącymi do ODEG. Powstała nowa firma pod nazwą Wschodnio-pruskie Koleje Dojazdowe SA (Ostpreußische Kleinbahnen AG). W 1927 roku, w rozkładzie jazdy było pięć par pociągów. Pociągi kursowały nadal tylko w ciągu dnia, ale niektóre pociągi nocowały na stacjach końcowych. Latem 1939 roku, w rozkładzie było sześć par pociągów. Ale były także dodatkowe pociągi, zwłaszcza jesienią podczas zbiorów plonów. Były także dodatkowe pociągi w czasie targów w Ełku. Firma poprawiła wyposażenie wagonów osobowych i wszystkie były Klasy 2. Wagony pocztowe i bagażowe były ochraniane przez konwojentów. W 1933 roku, tabor składał się z: 5 parowozów tendrzaków, 9 dwuosiowych wagonów pasażerskich, 2 dwuosiowych wagonów pocztowych, 37 dwuosiowych wagonów towarowych o ładowności 7 500 kg i rozstawie osi 3,50 m. W 1933 roku, kolejka zatrudniała 39 pracowników, przewożąc 59 000 pasażerów i 31 000 ton towarów. W 1938 roku, kolejka przewiozła 54 837 pasażerów i 29 026 ton towarów. Ale w 1939 roku, liczba połączeń nieznacznie, ale systematycznie spadała. Niektóre połączenia skracano. Zmniejszano także ilość wagonów w składach. Spadły fundusze na remonty i modernizacje. Zwalniano pracowników kontraktowych i sezonowych.

W czasie drugiej wojny światowej, niespodziewanie wzrosło znaczenie kolejki. Było to spowodowane konfiskatą samochodów na potrzeby wojenne, a płody rolne trzeba było przewozić. Tak było do września 1944 roku, kiedy zbliżył się front sowiecki. Zdawano sobie sprawę, że w najbliższych tygodniach ruszy ofensywa. W dniu 24 stycznia 1945 roku, sowieci weszli do Ełku. Szczęśliwie kolejka wąskotorowa nie ucierpiała. Lekkie szyny nie były celem kradzieży przez oddziały trofiejne. Zniszczeniu uległ wówczas budynek stacyjny w Ełku oraz przystanki w Milejewie i Kalinowie, a także most w Sypitkach. Szczęśliwie ocalały wszystkie parowozy.

Administracja Polska przejęła miasto Ełk w dniu 6 kwietnia 1945 roku. Miasto było wówczas prawie wyludnione. Stopniowo napływała ludność z Mazowsza i z Kresów, zwłaszcza z Wileńszczyzny i Grodzieńszczyzny. Kolejkę przejęła Dyrekcja Okręgowej Kolei Państwowej w Olsztynie. Kolejce nadano nazwę: Ełcka Kolej Wąskotorowa. Do taboru pozostawionego przez germańców dołączono tabor ze zniszczonej Kolejki Oleckiej. Nieregularne kursy pociągów rozpoczęto latem 1945 roku. W 1946 roku, pociągi kursowały już według rozkładu jazdy. W 1946 roku, kursowały trzy pary pociągów; dwie do Turowa i jedna do Zawady-Tworek. Wzrastała masa przewożonego frachtu i zatrudnienie.

W tym czasie, kolejka dysponowała parowozami; Nr 1 – 1’Bn2t, Jung 2290/1915 – od 1947 roku: Tya1-3152. Nr 2 – 1’Bn2t, Jung 2291/1915 – od 1947 roku: Tya1-3151. Nr 3 – 1’Cn2t, Jung 2358/1916 – od 1947 roku: Txa2-3341 (ex Kolejka Olecka nr 3). Nr 4 – 1’Cn2t, Jung 2359/1916 – od 1947 roku.: Txa2-3342 (ex Kolejka Olecka nr 4). Nr 5 – 1’Cn2t, Jung 3054/1920 – od 1947 roku: Txa2-3343. Wagony osobowe; 5 dwuosiowych wagonów osobowych Klasa 3 z otwartymi pomostami, producent WUMAG. Dwa dwuosiowe wagony bagażowe, producent WUMAG. Wagony towarowe: 30 dwuosiowych wagonów o ładowności 7,5 tony i rozstawie osi 3,50 m. 

W 1949 roku, w Warszawie podjęto decyzję o unormowaniu wszystkich kolejek wąskotorowych w Polsce na szerokość 750 mm. Była to decyzja słuszna, bo umożliwiła ujednolicenie całego taboru kolejowego w Polsce. W ten sposób pozostały w Polsce tylko trzy szerokości torów; 750 mm, 1435 mm i 1520 mm. Ta ostatnia szerokość moskiewska, była stosowana na stacjach przeładunkowych na wschodzie Polski i na niektórych liniach pozostałych po drugiej wojnie światowej. Kolejka Wąskotorowa w Ełku, została przekuta na rozmiar 750 mm, w 1951 roku. Zmiana szerokości toru, poza całkowitą wymianą taboru, nie wpłynęła w sposób znaczący na funkcjonowanie kolejki.

W 1957 roku, nastąpiły zmiany organizacyjne. Zlikwidowano Wydział Kolei Wąskotorowych DOKP w Olsztynie i w jego miejsce powołano Zarząd Kolei Dojazdowych w Warszawie. Nastąpiła zmiana nazwy na Ełcka Kolej Dojazdowa. Po likwidacji DOKP w Olsztynie nadzór nad kolejką przejął Zarząd Kolei Dojazdowych DOKP w Warszawie.

Kolejka przez długie lata pełniła ważną rolę gospodarczą, służyła do przewozu zarówno osób, jak i towarów. Ale w czasach PRL, rola kolejki malała. Transport przejmowały ciężarówki. Od końca 60-lat rozpoczął się systematyczny spadek przewozów spowodowany rozwojem transportu samochodowego. W 50-latach, co roku przewożono około 350 000 pasażerów i 40 000 ton frachtu. Ilości te w kolejnych latach malały. W 1996 roku, przewieziono już tylko 61 510 osób i 4 305 tony ładunku.

W 1967 roku, wprowadzono trakcję spalinową. W 1989 roku, na całej trasie kolejki wymieniono torowisko na torowisko z szynami S42 i S49. W 1992 roku, nastąpiła ostatnia modernizacji kolejki. Polegała ona na zastosowaniu wózków do przewożenia wagonów normalnotorowych. Ten sam układ stosowano między innymi w Małopolsce na kolejce Kocmyrzów – Kazimierza Wielka – Charsznica. W 1997 roku, w związku ze złym stanem technicznym jednego z wiaduktów nad torami, zawieszono przewozy na odcinku Laski Małe – Zawady Tworki.

W dniu 30 września 1991 roku, w uznaniu dla jej piękna i walorów historycznych została wpisana do rejestru zabytków. Od 2014 roku, kolejka znajduje się w strukturach Muzeum Historycznego w Ełku (MHE), którego siedziba od 2018 roku, mieści się w dawnym budynku stacyjnym na rewitalizowanym terenie EKW. W 2002 roku, Zarząd Miasta Ełku przejął kolej wąskotorową, bo groziła jej likwidacja. W Ełku zachowane są do dziś historyczne budynki wąskotorowego dworca głównego oraz torowisko. Na trasie kolejki, poza Ełkiem, zachowana są związane z jej funkcjonowaniem zabytkowe budowle; to są dworce, mosty, wiadukty, przepusty, wiata i inne. Ponadto na terenie stacji kolejowej w Ełku znajdują się interesujące przykłady historycznego taboru kolejowego; normalnotorowy i wąskotorowy. 

Przebieg linii kolei wąskotorowej. Linia rozpoczyna się na głównej stacji Ełk Wąskotorowy i kieruje się w stronę południowo-wschodnią. Linia skrzyżowaniem przekracza ulicę Towarowa. Następnie wiaduktem przechodzi nad DW Nr 621, ulica Przemysłowa. Dalej linia przechodzi pod autostradą DK Nr 65, Via Baltca. Linia mija wieś Mrozy Wielkie. Następnie są wsie; Regielnica i Kałęczyny. Na stacji Laski Małe (12,030 km) linia się rozgałęzia. Jedno odgałęzienie kieruje się na południe. Jest wieś Wiśniowo Ełckie, Kopijki, Zawady-Tworki (9,690 km). Tu była granica w państwem moskiewskim. Drugie odgałęzienie skierowane jest w kierunku północno-wschodnim. Następnie stacja Sypitki. Jest tutaj rzeka Małkin, a obecny most jest jest nieczynny. Dlatego linia się tutaj kończy. Ale dalej były stacje; Pisanica, Romanowo, Dutki Ełckie, Grądzkie Ełckie, Kalinowo, Maże, Milewo, Turowo. Turowo (37,860 km) to ostatnia stacja przy granicy z państwem moskiewskim. Długość czynnego odcinka wynosi 15 km.

Obecnie w ofercie Ełckiej Kolei Wąskotorowej znajdują się turystyczne przewozy pasażerskie składami ciągniętymi lokomotywą spalinową Lyd1 (WLs150) lub parowozem Px48-1752 z wagonami zamkniętymi (typu 1Aw) i odkrytymi, tak zwane „letniaki”. Kolejka kursuje na trasie Ełk – Sypitki – Ełk zgodnie z rozkładem jazdy lub na zamówienie. 

Opracował Karol Placha Hetman