Busko Zdrój 2026-06-23
Busko Zdrój.
Busko Zdrój to jest miasto w Polsce, w województwie świętokrzyskim, powiat buski, gmina Busko Zdrój. Miasto miało prawa miejskie w okresie 1287-1870. W 1916 roku, ponownie nadano prawa miejskie. Obecnie powierzchnia miasta wynosi 12,28 km kwadratowych. Populacja wynosi 14 469 mieszkańców, w 2023 roku. Tablice rejestracyjne pojazdów TBU. W okresie 1975–1998, miasto było w województwie kieleckim. Odległość z Buska Zdroju wynosi do miast; Kielce 50 km, Tarnów 64 km, Kraków 87 km, Sandomierz 95 km, Warszawa 220 km. Busko Zdrój leży na Ponidziu, na Garbie Wójczańsko-Pińczowskim. Ogólniej jest to Niecka Nidziańska. Elewacja miasta wynosi 250-260 m. Okolica charakteryzuje się: Łagodnie falistymi wzgórzami. Lessowymi glebami. Dolinami niewielkich cieków wodnych wpadających do Nidy. Stosunkowo ciepłym i suchym klimatem. W Busku Zdroju występuje klimat nizinny z cechami klimatu kontynentalnego. Około 40 % dni w roku, to są dni z komfortowym klimatem. Dni gorących i upalnych jest tylko 13 %, a dni bardzo mroźnych jest poniżej 2 %. Średnia roczna temperatura powietrza wynosi 7,8 stopnia Celsjusza. Jest tutaj bardzo dużo dni słonecznych.
Uzdrowisko; Miasto jest znane przede wszystkim z: wód siarczkowych, solanek leczniczych, sanatoriów i zakładów przyrodoleczniczych. Jest jednym z najważniejszych uzdrowisk w Polsce, obok między innymi uzdrowisk Ciechocinek i Krynica Zdrój. Busko Zdrój to jest miasto uzdrowiskowe, znane już w XII wieku, pod nazwą Bużsk. Miasto leży w historycznej Małopolsce, w Ziemi Sandomierskiej. Osadę założył rycerz Dzierżko w 1166 roku. Ten rycerz ufundował klasztor SS Norbertanek. W 1241 roku, najazd tatarski zniszczył osadę. W 1287 roku, książę Leszek Czarny nadał osadzie prawa miejskie. Stało się to na prawie średzkim (Środy Śląskiej). Od 1395 roku, w Busku zbierały się sądy ziemskie. W 1412 roku, król Władysław II Jagiełło potwierdził prawa miejskie i nadał miastu przywilej cotygodniowych targów i dwóch jarmarków w ciągu roku; na świętego Floriana i na świętego Prokopa. Do XVI wieku, miasto było własnością SS Norbertanek. W 1537 roku, król Zygmunt Stary potwierdził i rozwinął prawa miejskie. Stała siedzibę otrzymał sąd ziemski i grodzki. W 1563 roku, miasto strawił wielki pożar, ale szybko zostało odbudowane. Działały warsztaty tkackie, gorzelnie, młyn, karczmy i zajazdy. Była łaźnie miejska. W 1590 roku, pożar zniszczył kościół, który został odbudowany do 1595 roku. W 1661 roku, miasto nawiedziła wielka zaraza. W 1780 roku, ponownie uruchomiono nieczynne źródła solanek. Eksploatowano 8 szybów z solankami. Profesorowie wykonali analizy tych solanek i potwierdzili ich działania lecznicze. Powstała Kampania Solna, na podstawie przywileju króla. Rozpoczęto warzenie soli i sprzedaż jej w inne regiony Rzeczypospolitej. Busko kilkakrotnie odwiedził król Stanisław August Poniatowski.
W wyniku rozbioru Polski, Busko zostało zajęte przez Austriaków. Zakazali oni warzenia soli, aby zniszczyć konkurencje. W 1815 roku, na mocy kongresu wiedeńskiego, miasto włączono do Królestwa Polskiego, całkowicie zależnego od moskali. W 1819 roku, moskale skasowali zakon SS Norbertanek. W tym czasie, w Królestwie Polskim, zlikwidowano 47 klasztorów. Ich majątek został przejęty przez władze państwa moskiewskiego. W dniu 23 sierpnia 1820 roku, część miasta zniszczył kolejny pożar. Busko liczyło około 500 mieszkańców. W 1823 roku, fundowano pierwszy zakład uzdrowiskowy. W 1836 roku, zbudowano pierwsze łazienki zdrojowe, obecnie Sanatorium „Marconi”. W 1852 roku, była epidemia cholery, a w 1873 roku, kolejna. W 1859 roku, miasto liczyło ponad 900 mieszkańców, a w 1880 roku, około 1500. W grudniu 1918 roku, odbyło się pierwsze posiedzenie rady miejskiej wybranej przez mieszkańców, a nie przez okupacyjne władze austriackie. Po wielkiej wojnie światowej znowu zaczęli przybywać kuracjusze. Intensywna rozbudowa uzdrowiska nastąpiła w latach międzywojennych. Fundowano sanatorium dziecięce „Górka”. W 1927 roku, zmieniono urzędowo nazwę miasta z Busk na Busko.
W dniu 9 września 1939 roku, była bitwa 22. Dywizji Piechoty Górskiej z germańcami, koło miejscowości Bronia, w której poległo 200 żołnierzy Wojska Polskiego. Rozpoczęła się germańska okupacyjna. Bardzo sprawnie działała Armia Krajowa, która zabiła szefa miejscowego gestapo. W dniu 6 sierpnia 1944 roku, Armia Krajowa próbowała zająć Busko, ale udało się to tylko na kilka dni, bo miasto ponownie opanowali germańcy. W dniu 13 stycznia 1945 roku, Busko zajęli moskale. W 1952 roku, do buska doprowadzono linie kolejową normalnotorową. W 1972 roku, oddano do użytku największe z sanatoriów „Włókniarz”. W 2008 roku, otwarto Uzdrowiskowy Zakład Górniczy „Las Winiarski”, zaopatrujący buskie sanatoria w wody siarczkowe z nowego odwiertu w miejscowości Las Winiarski. W 2024 roku, w mieście uruchomiono komunikację miejską.
Strefa uzdrowiskowa położona jest w południowej części miasta, na terenie Parku Zdrojowego i w jego otoczeniu. Bazę sanatoryjną stanowi trzynaście obiektów, które dysponują łącznie 2 066 miejscami dla kuracjuszy. Sanatoria są na bieżąco modernizowane i rozbudowywane oraz powstają kolejne nowe. Rocznie wykonywanych jest około półtora miliona zabiegów leczniczych, z czego 800 tysięcy to kąpiele siarczkowe. Oprócz sanatoriów w mieście jest 6 hoteli oraz kilka prywatnych pensjonatów. Ogrodzony ogród łazienkowski ma powierzchnie 16 hektarów. To tutaj znajduje się Sanatorium „Marconi” i fontanna w centrum. Aleja Mickiewicza jest długą na 850 metrów promenadą, z dwoma rzędami drzew, która łączy ogród łazienkowski z rynkiem. Rosną tutaj głównie kasztanowce. Jest to reprezentacyjna ulica, o ograniczonym ruchu samochodowym, przy której mieszczą się; Urząd Miasta, Starostwo Powiatowe, Policja, Centrum Kultury, Galeria „Zielona”, trzy szkoły średnie i jedna podstawowa. Rynek to jest obecnie park o powierzchni 0,70 hektara, z centralną fontanną.
Stacja kolejowa Busko Zdrój.
Stacja kolejowa Busko Zdrój leży w odległości około 3 km od centrum miasta. Adres: miejscowość Siesławice, 28-100 Busko-Zdrój. Współrzędne geograficzne 50.461 N 20.685 E. Elewacja 245 m.
Stacja kolejowa Busko Zdrój jest stacją końcową linii kolejowej Nr 73 Sitkówka – Busko Zdrój. Stacja została otwarta w dniu 17 maja 1953 roku, wraz z oddaniem do użytku linii kolejowej. Stacja obsługiwała regularny ruch pasażerski do dnia 18 kwietnia 2005 roku. Następnie odbywał się sporadyczny ruch towarowy. Po remoncie linii kolejowej Nr 73, w dniu 30 czerwca 2018 roku, wznowiono ruch pasażerski. Był to ruch weekendowy, na trasie Kielce – Busko Zdrój. W 2020 roku, wznowiono codzienne kursowanie pociągów osobowych. Stacja jest obsługiwana przez przewoźnika PolRegio. W 2020 roku, w dni powszednie były 4 pary pociągów, a w weekendy były 3 pary pociągów. Stacja obsługiwała do 150 pasażerów w ciągu doby. W dniu 22 czerwca 2026 roku, ze stacji odjechało 5 pociągów osobowych. Można było pojechać do Kielc i Częstochowy.
Na stacji jest budynek dworca, który obecnie jest niedostępny. Kasy nie są czynne. Budynek dworca, o powierzchni użytkowej 841 m kwadratowych, oddano do użytku w 1995 roku. Budynek w podstawie jest wielobokiem, jednokondygnacyjnym, a część obiektu ma nadbudówkę drugiej kondygnacji. Budynek od strony peronu ma cztery wyjścia, strona południowa. Od strony północnej są dwa główne wejścia i od zachodu dwa wejścia. Od strony wschodniej nie ma drzwi. Główne drzwi otrzymały wysunięte murowane zadaszenia, wsparte na stalowych filarach. Okna są prostokątne, a główne okna mają ozdobne gzymsy, które powodują, że okna są pięciokątne. Budynek ma elewację jasnobrązowa i białą, tynkowaną oraz ciemnobrązową kamienną okładziną. W budynku byłego dworca, w okresie 2007–2013 mieściła się dyskoteka.
Przed budynkiem dworca był plac dworcowy, który obecnie jest placem manewrowym „Mila”, do nauki jazdy samochodem. Z zachodniej strony dworca jest dziki parking. Obecnie na stacji jest jeden peron, jednokrawędziowy przy budynku dworca, o długości 120 m. Na peronie jest jedna wiata przystankowa z ławkami. Są tablice informacyjne, a przede wszystkim oświetlenie. Nawierzchnia peronu została wykonana z płytek chodnikowych, o wymiarach 0,5 m x 0,5 m. Jest żółta linia ostrzegawcza oraz żółta linia krawędziowa. Są poręcze do przypinania rowerów. Znaczna część równi stacyjnej jest zarośnięta samosiejkami. Przy kolejnym torze jest drugi peron wykonany z płyt betonowych, ale nie eksploatowany.
Przed stacją osobową, po stronie zachodniej jest stacja towarowa. Na tej stacji jest aż 12 torów, co czyni ją stosunkowo dużą. Ze stacji towarowej odchodziła długa bocznica do zakładów przemysłowych w miejscowości Wola Zagojska; kopalnia gipsu Leszcze, Atlas – Dolina Nidy, BałtykGaz, Etex Poland i inne. Bocznica była jednotorowa, niezelektryfikowana i miała długość około 12 km. Był przystanek w miejscowości Skorocice, z trzema torami. Tutaj linia z kierunku południowego skręca na zachód. Bocznica została zlikwidowana. Staro-torze jest wykorzystywane jako droga polna. Zachowały się nasypy linii kolejowej, a na byłych przejazdach kolejowych jest położony nowy asfalt.
Linia kolejowa Nr 73.
Linia kolejowa Nr 73 Sitkówka Nowiny – Busko Zdrój. Linia ma długość 45,685 km. Linia jest dwutorowa do Włoszczowic oraz jednotorowa, normalnego rozstawu 1435 mm. Zelektryfikowana prądem 3 kV DC. Prędkość maksymalna 100 km/h. W planach linia miała przekroczyć rzekę Wisła i dołączyć do linii kolejowej Nr 115 Tarnów – Szczucin.
LK Nr 73 Sitkówka Nowiny – Busko Zdrój, leży na terenie województwa świętokrzyskiego. Została otwarta 17 maja 1953 roku. Na odcinku od stacji Sitkówka Nowiny do Włoszczowic jest dwutorowa, a dalej do Buska Zdroju jest jednotorowa. Odcinek dwutorowy został zelektryfikowany w dniu 30 grudnia 1976 roku, a jednotorowy w dniu 5 sierpnia 1987 roku.
Ruch osobowy został wstrzymany w dniu 11 stycznia 2004 roku lub 18 kwietnia 2005 roku. Dzięki działaniom samorządów w dniu 9 grudnia 2012 roku, ruch kolejowy został wznowiony, ale odbywał się on z przerwą (2013-2018), która była spowodowana złym stanem torowiska i generalnym remontem. Po remoncie, ruch kolejowy wrócił z rozkładem grudniowym 2018 roku.
W dniu 29 kwietnia 2019 roku, podczas rządów Zjednoczonej Prawicy, LK Nr 73 została wpisana do wykazu linii kolejowych o znaczeniu państwowym, razem z budową linii kolejowej Busko Zdrój – Szczucin i połączenia z LK Nr 115. Należy zaznaczyć, że przebieg linii nie był ostateczny i połączenie mogłoby nastąpić w stacji Dąbrowa Tarnowska lub stacji Żabno. Niestety, po przejęciu rządów przez folksdojczów, komunistów i masonów, program nowego połączenia Tarnów – Kielce, został odłożony na półkę.
W dniu 12 sierpień 2023 roku, rozstrzygnięto przetarg na modyfikację odcinka Włoszczowice – Busko Zdrój. Zdecydowano się na wymianę szyn na bezstykowe. Roboty wykonało konsorcjum PPMT Gdańsk/Gór-Tor Stupsk. Prędkość biegu pociągu wzrosła z 80 km/h do 100 km/h.
Przebieg linii kolejowej Nr 73. Sitkówka Nowiny (0,00 km). Brzeziny (4,77 km). Nida (6,82 km). Dębska Wola (13,79 km). Włoszczowice (19,54 km). Kije (24,74 km). Stawiany Pińczowskie (27,75 km). Szarbków (33,92 km). Grochowiska (38,62 km). Busko Zdrój Ładownia (43,20 km). Busko Zdrój (44,05 km).
W 1953 roku, ze stacji Stawiany Pińczowskie poprowadzono krótką linię kolejową normalnotorową do stacji Pińczów Towarowy. Pińczów Towarowy nie był stacją kolei wąskotorowej. Długość linii wynosiła około 10 km. Linia była jednotorowa i nie była zelektryfikowana. Według jednego ze źródeł, linia została otwarta w dniu 12 stycznia 1950 roku, jako wąskotorowa. Jednak w 1953 roku, została przebudowana na normalnotorową. Nie ulega wątpliwości, że część linii od miejscowości Włochy położono po śladzie linii kolejowej wąskotorowej szlaku Hajdaszek – Erdmanówka – Pińczów. Trzeba było zbudować stacje Pińczów Towarowy, bo pociągi normalnotorowe nie pokonają serpentyny Garbu Pińczowskiego. Głównym zadaniem linii była obsługa gospodarcza Pińczowa: Przewóz materiałów budowlanych. Zaopatrzenie zakładów przemysłowych. Obsługa lokalnych bocznic. W 2006 roku, LK Stawiany Pińczowskie – Pińczów Towarowy, została rozebrana. Obecnie (2026 rok) widoczne jest staro-torze byłej linii kolejowej.
Opracował Karol Placha Hetman