Oleśnica 2022-03-21

Stacja kolejowa Oleśnica.

Adres ulica Kolejowa 1, 56-400 Oleśnica, województwo dolnośląskie, Polska. Współrzędne geograficzne: 51.201N 17.386E. Elewacja 157 m (515 ft).

Historia Miasta Oleśnica.

Oleśnica bez wątpienia była grodem Piastowskim. Od 1294 roku, miejscowość należała do Księstwa Głogowskiego. Osada prawa miejskie uzyskała w dniu 22 lutego 1255 roku, a nadał je książę wrocławski Henryk II Biały. Lokację nadano na prawie średzkim. Już w XIII wieku, była tu mennica. Na wszystkich mapach pochodzących z XIV wieku Oleśnica jest już zaznaczona. Od 1320 roku, Oleśnica była stolicą księstwa i miastem rezydencjalnym księcia Konrada I, tytułującego się spadkobiercą Korony Polskiej. Po śmierci Konrada Białego Młodszego, ostatniego władcy z miejscowej linii Piastów w 1492 roku, Oleśnica wraz z księstwem została przekazana ziębickiej linii czeskich Podiebradów. Od 1647 roku, Miasto przeszło pod władanie książąt Wirtemberskich. Oleśnica zawsze miała silne kontakty z Krakowem. Miasto korzystało także ze swego położenia, bo leżało na szlaku z Wrocławie do Wielkopolski i na Mazowsze. Uruchomiono tu jedną z pierwszych drukarni na ziemiach piastowskich. Założono tu także jedno z bardziej znanych gimnazjów. Między Oleśnicą, a Wrocławiem przebiegała niewidoczna granica między Językiem Polskim, a germańskim. Oleśnica była zdecydowanie miastem Polskojęzycznym. Charakter Oleśnicy uległ zmianie w 1850 roku, kiedy ulokowano w nim garnizon wojskowy. 

W 1868 roku, przez Oleśnicę poprowadzono linię kolejową łączącą Wrocław z Górnym Śląskiem. W tym okresie, powstała tutaj gazownia, wodociągi, szpital oraz zakłady naprawcze taboru kolejowego. Wielka wojna światowa oszczędziła Miasto Oleśnica. Podobnie było w czasie niemal całej drugiej wojny światowej. Lecz tylko do przełomu styczeń/luty 1945 roku, kiedy Oleśnicę zajęli moskale. Do końca kwietnia 1945 roku, miasto zostało zniszczone przez wojska sowieckie w 80 %. I to nie w wyniku zwykłych działań wojennych, lecz przez grabieże, niszczenie i wzniecanie pożarów przez moskiewskiego okupanta. 

Jak duże są wpływy germańskie w Oleśnica? Wpływy germańskie w Oleśnicy są bardzo silne historycznie, umiarkowane kulturowo i architektonicznie, natomiast dziś mają głównie charakter dziedzictwa, a nie bieżącej tożsamości narodowej miasta. Tym bardzie, że przez większość historii w Oleśnicy większość mieszkańców mówiła w Języku Polskim lub była dwujęzyczna. Do 1945 roku, miasto nosiło nazwę Oels i należało do państw germańskich; Prusy, potem Niemcy. Po Książętach z linii Piastów, przez kilka stuleci rządzili tu książęta z rodu Podiebradów i później rodu Wirtembergowie. W okresie międzywojennym ludność była niemal w całości niemieckojęzyczna. Po 1945 roku, nastąpiła wymiana ludności. W wyniku nowego podziału Europy, dokonanego przez wielkich tego świata Oleśnica wróciła w granice Polski. Oleśnica szybko została zasiedlona przez Polaków. W mieście pozostała niewielka grupa rdzennych mieszkańców, która mówiła w Oleśnicy po Polsku i czuła się Polakami. Lecz odbudowa miasta trwała długo. 

W 2008 roku, Oleśnica liczyła 37 414 mieszkańców i miała powierzchnię 20,96 km kwadratowego. Co dotyczy szkolnictwa, to o ile na poziomie podstawowym, gimnazjalnym i średnim, Oleśnica ma wysoki poziom nauczania, ale nie udało się stworzyć żadnej szkoły wyższej. Nie licząc szkoły oficerskiej. Większość młodzieży kształci się dalej we Wrocławiu. Niestety w 2011 rok, w Oleśnicy jest wysokie bezrobocie. 

Oleśnica ma dogodne połączenia drogowe. Autostrada S8, dwie Drogi Krajowe Nr 8 i Nr 25, Drogi Wojewódzkie Nr 340 i Nr 451. Miasto Oleśnica posiada duży dworzec autobusowy i dogodne połączenia z dużymi miastami w Polsce. Najwięcej kursów odbywa się na trasie do Wrocławia. Oleśnica ma także obwodnicę, dzięki której ciężki transport nie przejeżdża przez centrum miasta. 

Oleśnica to duży węzeł kolejowy. Są tu dwie stacje kolejowe; Oleśnica i Oleśnica Rataje (przystanek osobowy). Łączą się tu linie z; Wrocławia, Katowic, Lublińca, Kluczborka i Ostrowa Wielkopolskiego. Jeszcze kilka lat temu, można było pojechać międzynarodowymi pociągami do Drezna lub do Czech. 

Koszary w Oleśnicy. W 1850 roku, Oleśnica stała się Miastem Garnizonowym. W Oleśnicy były (przyjmując ogólnie) dwa kompleksy koszarowe. Jeden zwany Czerwone Koszary, był między innymi użytkowany w okresie 1972 – 1989, przez 1. Szkolny Pułk Samochodowy. 

Drugi kompleks zwany Białymi Koszarami bardziej nas interesuje. To tu mieściła się TOSWL – Techniczna Oficerska Szkoła Wojsk Lotniczych. Białe Koszary zbudowano z końcem XIX wieku. Były kilkakrotnie rozbudowywane (przebudowywane). Polskie Wojsko zadomowiło się w Białych Koszarach dopiero w 1950 roku. Otwarto w nich 11. i 12. Szkołę Młodszych Specjalistów Lotniczych. W 1955 roku, umieszczono tu Techniczną Oficerską Szkołę Wojsk Lotniczych. 

Czy Oleśnica jest bogata na tle innych miast w Polsce? Krótka odpowiedź: jest raczej miastem o ponadprzeciętnym poziomie zamożności, jak na swoją wielkość, ale nie należy do grupy najbogatszych w kraju. Oleśnica korzysta z bliskości Wrocław, do którego jest 30 km. Miasto ma rozwiniętą strefę przemysłową i logistyczną. Wielu mieszkańców pracuje w aglomeracji wrocławskiej, ale żyje w Oleśnicy. Życie w Oleśnicy jest porównywalne z wieloma miastami Dolnego Śląska, ale standard życia jest niższy niż w dużych metropoliach, takich jak Warszawa, Wrocław, Poznań. Atutami miasta są rozwinięte firmy produkcyjne i logistyczne, dobra infrastruktura drogowa (autostrada S8, bliskość autostrady A4 przez Wrocław), średnie bezrobocie jak na miasto tej wielkości, napływ mieszkańców z Wrocławia, który jest efektem suburbanizacji. Ceny mieszkań są znacznie niższe niż we Wrocławiu. Dochody mieszkańców są wyższe niż w wielu małych miastach Polski centralnej i wschodniej. Miasto ma dobrą infrastrukturę: szkoły, obiekty sportowe, zabytki. W porównaniu do innych miast Polski o populacji 35 000 – 40 000 mieszkańców Oleśnica wypada: lepiej niż średnia krajowa dla miast tej wielkości, ale nie jest w ścisłej czołówce najbogatszych małych miast. 

Na koniec 2024 roku, stopa bezrobocia w powiecie oleśnickim wyniosła 5,9 %, według danych Powiatowego Urzędu Pracy. W ewidencji urzędu zarejestrowanych było wtedy 2 240 osób bezrobotnych, przy czym największa ich liczba pochodziła właśnie z samego miasta Oleśnica i niestety dotyczy to ludzi młodych. W kolejnych miesiącach i na początku 2025 roku, stopa bezrobocia w powiecie utrzymywała się w granicach 6–7 %, co jest wyraźnie wyższe od średniej wojewódzkiej (5,2 %) oraz powyżej średniej krajowej. W 2025 roku, dane miesięczne wskazywały na stopę bezrobocia uśrednioną około 6,3–7,1 % w powiecie. Ale pamietajmy. Kiedy Zjednoczona Prawica bezrobocie w Polsce wynosiło tylko 2,5 %, a po dwóch latach rządów komunistów, folksdojczów i masonów, bezrobocie wzrosło do 6 %. 

W Oleśnica działa kilka dużych firm i zakładów, które są największymi pracodawcami w mieście i regionie. Są to firmy zarówno z kapitałem zagranicznym, jak i Polskim. Najwięksi pracodawcy w Oleśnicy; 1. GKN Driveline Polska Sp. z o.o. Duży zakład branży motoryzacyjnej produkujący elementy układów napędowych, między innymi dla koncernów VW, Toyota, Porsche, Volvo czy Audi. To jest jeden z największych pracodawców w mieście, który zatrudnia setki osób w produkcji i logistyce. 2. Allucrom Sp. z o.o. Zakład z branży metalowej i obróbki powierzchniowej, dostarczający usługi przemysłowe i zabezpieczenia antykorozyjne. 3. Guillin Polska Sp. z o.o. Firma produkująca opakowania z tworzyw sztucznych. 4. ROM Logistics Sp. z o.o. Producent i dystrybutor mebli tapicerowanych, również ważny pracodawca lokalny. 5. Kerry Polska (w powiecie). Zakład produkujący dodatki żywnościowe. Często z ofertami pracy w Oleśnicy i najbliższej okolicy. 6. ANIS Sp. z o.o. Producent opakowań foliowych i materiałów z tworzyw sztucznych, działający w powiecie oleśnickim. Oprócz tego są inne ważne grupy pracodawców w regionie. Firmy z branży przemysłu meblarskiego i drzewnego w powiecie oleśnickim – na przykład zakłady produkcyjne i fabryki, które zatrudniają wielu pracowników. Handel i usługi – większe sklepy, centra handlowe i sieci na przykład Dino, markety i supermarkety. Instytucje publiczne – szkoły, urząd miasta, służba zdrowia. 

Piastowski Zamek w Oleśnicy z XIII wieku, nadal cieszy oczy turystów. Dumnie stoi nadal Bazylika Świętego Jana Apostoła z XIII wieku. W Oleśnicy istnieje około 18 cennych zabytków architektonicznych. Wśród nich są; 4 świątynie, ratusz, brama Wrocławska, mury średniowieczne, wieża wodna i wiele innych. Większość z zabytków, po drugiej wojnie światowej odbudowano i są systematycznie konserwowane. Oto najważniejsze zabytki i historyczne miejsca w Oleśnica, które warto zobaczyć, bo Oleśnica to jest jeden z najciekawszych ośrodków architektury i historii na Dolnym Śląsku: 1. Zamek Książąt Oleśnickich. Najbardziej znany i imponujący zabytek miasta. Jest to dawna rezydencja książąt oleśnickich sięgająca XIII–XVI wieku, przebudowywana w stylu renesansowym. Do dziś zachowały się krużganki, dziedziniec oraz liczne elementy architektoniczne. 2. Bazylika św. Jana Apostoła. To jest gotycka bazylika z XIII–XV wieku, dawniej kościół zamkowy, połączony z zamkiem przejściem zbudowanym w XVII wieku. We wnętrzu znajduje się między innymi; łańcuchowa biblioteka, manierystyczna ambona i grobowce książąt Podiebradów i Wirtembergów. 3. Rynek i ratusz miejski. Historyczny rynek z kamienicami z XVII–XIX wieku, oraz klasycystyczny ratusz, który był centrum życia miejskiego i symbolem dawnej samorządowej tradycji miasta. 4. Brama Wrocławska. To jest ostatnia zachowana z czterech dawnych bram miejskich i fragmentów murów obronnych Oleśnicy. Obecnie miejsce wystaw i galerii. 5. Kościół Świętej Trójcy. To jest barokowy kościół z bogato dekorowanym wnętrzem i ciekawą historią sakralną. Często wykorzystywany jest także do koncertów muzyki dawnej i organowej. 6. Dom Wdów, to historyczny budynek, później adaptowany na szkołę muzyczną, znany z barokowej fasady i ciekawej historii społecznej. W Oleśnicy zachowały się fragmenty dawnych murów miejskich, zabytkowe kamienice przy Rynku oraz parki historyczne na przykład Park Miejski. 

PKP Oleśnica.

Stacja kolejowa w Oleśnicy, w województwie dolnośląskim, leży w odległości 32 km od Wrocławia. Według klasyfikacji PKP stacja ma kategorię dworca regionalnego. Współrzędne geograficzne stacji to 51°12′03″N 17°23′09″E. W 2019 roku, stacja Oleśnica obsługiwała do 2 000 pasażerów w ciągu doby, a w 2022 roku, obsługiwała do 2 500 osób w ciągu doby. Dworzec stoi przy ulicy Kolejowej. 

W Oleśnicy jest także przystanek kolejowy Oleśnica Rataje, który jest położony w kierunku północno-zachodnim od centrum miasta. Nie ma jeszcze jednolitego poglądu na temat daty powstania przystanku i budynku dworca Oleśnica Rataje. 

W dniu 28 maja 1868 roku, oddano do użytku stację Oleśnica i jednocześnie otwarto linię Wrocław Mikołajów – Oleśnica. Stacja kolejowa Oleśnica została uruchomiona w dniu 28 maja 1868 roku, na odcinku z Wrocławia. Stacja została zbudowana w schemacie kolei pruskich, czyli dworzec umieszczono w międzytorzu. Obecnie część południowa stacji to stacja osobowa, a część północna to stacja towarowa. 

Stacja Oleśnica stanowi ważny punkt na kolejowej mapie Dolnego Śląska. Oleśnica zyskała połączenie kolejowe w drugiej połowie XIX wieku. Miało to ogromne znaczenie dla rozwoju handlowego miasta. W 1871 roku, uruchomiono ważne połączenie do pobliskiego Sycowa, odległego o 27 km. 

Budynek dworca. 

Budynek dworca został wzniesiony z nieotynkowaną cegłą, co było charakterystyczne dla wielu ówczesnych budowli publicznych, nawiązujących do tradycji architektury średniowiecza. Budowa podobno trwała około 4 miesiące, w 1868 roku. Budynek był stosunkowo duży. Od strony placu dworcowego, od zachodu, umieszczono reprezentacyjną fasadę, ale podobna fasada pojawiła się od strony południowej. W ryzalicie umieszczono reprezentacyjne drzwi wejściowe, podwójne, dwuskrzydłowe. Nad wejściem umieszczono balkon, który wykorzystywano przy uroczystościach, jako miejsce przemówień. Budowla jest dwukondygnacyjna, a naroża stylizowano jak wieże, są trzy-kondygnacyjne. Dolne okna są reprezentacyjne, większe i zakończone pół-kołem. Całość jest nakryta dachami o niewielkim spadku. Plac dworcowy został wybrukowany i zabezpieczony płotami przed wejściem na tory. Na placu dworcowym i na peronach zamontowano gazowe latarnie. 

W budynku dworca były poczekalnie-restauracje Klasy 1, 2 i 3. W restauracji Klasy 1, w niedziele i święta odbywały się koncerty pianistyczne i orkiestr kameralnych. Śpiewali lokalni artyści. Restauracje były tak umieszczone, że wyjścia z nich prowadziły bezpośrednio na perony. Na dworcu były pomieszczenia poczty, telegrafu i był sklep. Był fryzjer – golibroda oraz pucybut. Toalety były w osobnym budynku, za dworcem. W budynku były dwa osobne salony; dla samotnych dam w podróży oraz dla specjalnych gości, których obecnie nazywamy VIP. Na wyższych piętrach znajdowały się mieszkania dla dyrektora i właściciela restauracji. Były pomieszczenia służbowe dla kolejarzy i pracowników biurowych. 

Dworzec kolejowy w Oleśnicy został zbudowany w 1868 roku i wciągu kilku lat został rozbudowany do obecnej kubatury. W czasach germańskich, a także w czasach PRL, zaszczytne miano najpiękniejszego dworca na Dolnym Śląsku oleśnicka stacja PKP otrzymywała wielokrotnie. Budynek dworca to jest obszerny, rozbudowany budynek. Budynek posadowiony jest na planie litery „G”. Dworzec ma front od strony zachodniej, od strony placu ulicy Kolejowa. Od strony południowej jest Peron 1 z zadaszeniem przyległym do budynku. Dworzec ma we wnętrzu kasę biletową, poczekalnię, toalety, pomieszczenia służb kolejowych i służb ochrony. Obecnie (2022 rok) budynek czeka na generalny remont. Początkowo budynek był na planie litery „L” i był bardzo okazały. Każda fasada była reprezentacyjna. W kondygnacji parteru były pałacowe okna. Dworzec jest trzykondygnacyjny, podpiwniczony, o łącznej powierzchni 1 300 m2. W czasach germańskich, w XIX wieku, budynek wielokrotnie był uznawany za najładniejszy dworzec na Dolnym Śląsku. 

Po 1989 roku, po załamaniu się przewozów kolejowych w Polsce, budynek pełnił funkcje mieszkalne. Na początku 2024 roku, rozpoczęto prace, aby przywrócić mu pierwotną rolę dworca. Po wielu latach, przystąpiono do renowacji zabytkowego dworca kolejowego. Wykonanie tego przedsięwzięcia powierzono firmie BERGER Bau. Firma BERGER Bau ma już na swoim koncie remonty wielu innych obiektów dworcowych na terenie Polski. Sukcesem zakończyły się realizacje dworców w takich miastach jak Strzelin, Zgorzelec, Malczyce, Kąty Wrocławskie, Wałbrzych, Dąbrowa Górnicza, Świebodzin, Witnica oraz Węgliniec. Prace renowacyjne, związane z dworcem w Oleśnicy, stanowiły krok ku rewitalizacji kluczowego węzła komunikacyjnego. Do przetargu, ogłoszonego przez kolejową spółkę PKP PLK, przystąpiło 7 przedsiębiorstw. W dniu 21 listopada 2023 roku, do realizacji zadania inwestycyjnego wybrano firmę BERGER Bau. Koszt całej inwestycji szacowany jest na 54,8 miliona złotych. Zakończenie inwestycji planowane jest w 2026 roku. 

W ramach renowacji zostaną przywrócone historyczne elementy, takie jak ceglana elewacja, stolarka okienna i drzwiowa, elementy drewniane oraz wiata peronowa przydworcowa. Zakłada się także wyburzenie wtórnej nadbudówki w skrzydle wschodnim, dobudówki w stronie północnej oraz odtworzenie historycznej pergoli od strony północnej. Budynek toalet zostanie zaadaptowany na letnią poczekalnię oraz pojawią się także nowe wyjścia na patio. Budynek techniczny przy dworcu zostanie wyburzony. W budynku głównym wszystkie instalacje zostaną wymienione. Wymieniona będzie stolarka okienna i drzwi. 

Wnętrze odrestaurowanego dworca przewiduje hol, który będzie pełnił funkcję poczekalni. Zostaną tam ulokowane toalety oraz lokale usługowe, w tym placówki handlowe i gastronomia. Ponadto, planuje się umieszczenie stylizowanego napisu nad lokalem. W odpowiedzi na zgłoszone zapotrzebowanie, w budynku pojawi się także kasa PolRegio. Pomieszczenia na parterze zostaną przeznaczone na samorządową działalność edukacyjno-warsztatową, z salą wielofunkcyjną i będzie część biurowa. Na piętrze planowane są lokale komercyjne do wynajmu oraz dwie sale konferencyjne. Budynek ma zostać pozbawiony barier architektonicznych. Zamontowane będą windy. Będą odnowione historyczne elementy, takie jak powojenne stalowo-szklane przegrody, ceramiczne posadzki i okładziny ścian. Zakres prac remontowych i adaptacyjnych jest znaczący ze względu na wielkość obiektu. Budynek będzie wpisany w literę „C”, bo będzie rozebrana dobudówka. Dziedziniec dworca będzie rodzajem ogrodu (patio), który będzie zamknięty od północy pergola dla winorośli. Tylko od strony ogrodu na ścianach będą tynki w kolorze słomkowym. Cały obiekt będzie przykryty nowym dachem. 

Obecnie (styczeń 2026 rok) budynek przechodzi rewitalizację w celu przywrócenia jego dawnego blasku, a także przywrócenia jego funkcji dla obsługi podróżnych dostosowanych do obecnych potrzeb. Do wnętrza powróci kasa biletowa InterCity i PolRegio oraz poczekalnia. Zdecydowano się na ściągnięcie tynków i odtworzenia historycznej, ceglanej, czerwonej elewacji. Dworzec jest przykładem typowej germańskiej zabudowy kolejowej. Budynek dworca jest zlokalizowany w pobliżu centrum miasta i stanowi ważny element zabytkowej infrastruktury kolejowej miasta i regionu. 

Stacja kolejowa Oleśnica. 

W 1855 roku, Towarzystwo Kolei Opolsko-Tarnogórskiej (Oppeln-Tarnowitz Eisenbahn Aktiengesellschaft; OTE), wystąpiło do rządu Królestwa Prus, o koncesję na budowę linii kolejowej Opole – Tarnowskie Góry oraz innych połączeń. W dniu 13 listopada 1865 roku, rząd Królestwa Pruskiego udzielił Towarzystwu koncesję na budowę normalnotorowej linii kolejowej łączącej Wrocław z miejscowością Vossowska (Fosowskie), o długości 128,1 km. Pierwszy etap stanowiło połączenia Wrocławia (Dworzec Nadodrze) z Oleśnicą. W dniu 20 maja 1868 rok, przejechał tą trasą pierwszy pociąg techniczny i w dniu 28 maja 1868 roku, zainaugurowano przejazdy pasażerskie na tym odcinku. Wtedy oficjalnie otwarto dwa dworce kolejowe; Wrocław-Nadodrze i Oleśnica oraz inne mniejsze stacje na tej trasie. Drugi tor na odcinku Wrocław – Oleśnica położono dopiero w 1886 roku. 

W dniu 15 listopada 1868 roku, nastąpiło otwarcie linii Oleśnica – Namysłów – Kluczbork i dalej do Fosowskie. Natomiast w 1871 roku, uruchomiono następne ważne połączenie do pobliskiego Sycowa, odległego o 27 km. 

Po powstaniu w 1868 roku, Kolei Prawego Brzegu Odry (Rechte-Oder-Ufer Eisenbahn – R.O.U.E.), wiodącej z Wrocławia przez Oleśnicę do Tarnowskich Gór na Górnym Śląsku, powstał projekt, aby powołać Kolej Oleśnicko-Gnieźnieńską. Miała ona skrócić o 75 km drogę przewozu węgla z kopalń Górnego Śląska do miast Pomorza. Miasta te korzystały do tej pory z eksportowanego węgla kamiennego z Anglii, przez porty morskie. Linia ta miała także znaczenie militarne, bo ciągnęła się wzdłuż granicy z państwem moskiewskim, a dokładnie zaboru rosyjskiego; Królestwa Polskiego. 

W 1872 roku, zatwierdzono statut powstałego Towarzystwa Kolei Oleśnicko-Gnieźnieńskiej (Oels-Gnesener Eisenbahn-Gesellschaft). W skrócie KOG. W Oleśnicy nasyp toru tej kolei przebiegał w pobliżu zamku oleśnickiego i przecinał tereny zamkowe między innymi obok domu letniego – Lusthaus założonego jeszcze przez rodzinę Podiebradów, a za czasów Wirtembergów była to kawiarnia (karczma) zwana Monplaisir. 

W 1871 roku, rozpoczęto budowę jednotorowej linii kolejowej w kierunku miejscowości Milicz, Krotoszyn, Jarocin i dalej do Gniezna. Odcinek Oleśnica – Jarocin został ukończony w dniu 30 czerwca 1875 roku. Tak długi okres budowy tej linii zapewne był wynikiem zaangażowania germańców w wojnę z Francją i problemów finansowych. Francja wojnę przegrała i została zmuszona do zapłacenia kontrybucji, w wysokości 5 miliardów franków w złocie. Było to około 1 450 ton złota. Kontrybucję planowano spłacać przez 5 lat. Francja spłaciła ją szybciej bo w 1873 roku. Bez wątpienia, pieniądze te pozwoliły ożywić gospodarkę nowego państwa Cesarstwo Niemieckie, ale to ciągle byli zarozumiali i wyniośli germańcy. 

W dniu 30 czerwca 1875 roku, budowa jednotorowej linii została zakończona. Miała ona długość 161 km. Budowa kosztowała ponad 20 mln marek. Na trasie było 14 stacji kolejowych i przystanków z 13 dworcami. Wybudowano 14 magazynów towarowych, 5 lokomotywowni (co około 45-50 km) z 24 stanowiskami dla parowozów, 8 stacji wodnych z napędem parowym, 32 domy dróżników i wartowników. Z uwagi na różnice poziomu terenu, większość linii biegła nasypami (92 km) i przekopami (54 km), a jedynie 16 km przebiegało na równym terenie. Wówczas powstał przystanek osobowy Oleśnica Rataje (Rathau). 

Pierwszy przystanek za Oleśnicą znajdował się w Dobroszycach, na dziewiątym kilometrze trasy wybudowano dworzec i magazyn towarowy. Kolejny przystanek powstał w Grabownie Wielkim na 17,5 km trasy. Grabowno było też stacją dla miejscowości Twardogóra, gdyż to miasto leżało zbyt wysoko i doprowadzenie torów kolejowych było nieopłacalne. Dopiero w 1910 roku, wybudowano tor do Twardogóry, Międzyborza i dalej, który miał znaczenie militarne. W Grabownie wybudowano dworzec i magazyn towarowy, które zmodernizowano w 1888 roku oraz w 1905 roku. W 1910 roku, wybudowano stację wodną, z wieżą wodną i żurawiami, które dalej istnieją. 

Tabor kolejowy KOG w końcu 1875 roku, liczył 25 pruskich parowozów, 48 wagonów osobowych (Klasy 1, 2, 3, 4; wagony różniły się kolorami) i 456 wagonów towarowych. Wagony węglarki były dwuosiowe o ładowności 15 000 kg. Wagony Klasy 4 były wagonami odkrytymi i stosunkowo szybko zostały zlikwidowane. Na szlaku kursowały pociągi pasażersko-towarowe, a podróż z Oleśnicy do Gniezna trwała 210 minut, z kilkuminutowymi postojami na 12 stacjach, nie licząc Oleśnicy i Gniezna. Prędkość handlowa wynosiła 46 km/h. W Gnieźnie pasażerowie musieli przesiąść się do kolei innego Towarzystwa. Dla zwiększenia ilości przewożonych pasażerów wprowadzono wagony parowe. Typowe wagon osobowy, z silnikiem parowym, zabierał do 100 pasażerów i miał prędkość 40-50 km/h. Wagony były 3 lub 4 osiowe, z jedną lub dwoma osiami napędowymi. 

W 1886 roku, Kolei Oleśnicko-Gnieźnieńska została upaństwowiona, poprzez jej wykupienie. Do tego czasu w Oleśnicy swoją siedzibę miał zarząd KOG. Stało się to na podstawie ustawy z 1879 roku, która mówiła o upaństwowieniu dotychczas prywatnych linii kolejowych, na terenie germańców. W okresie 1875-1886, w Oleśnicy funkcjonowały trzy stacje kolejowe. 

Na stacji Oleśnica rozbudowę torowisk przy peronach i budowę stacji towarowej rozpoczęto po 1870 roku, kiedy wzrósł przewóz towarów. 

Następnym zamierzeniem było połączenie kolejowe pomiędzy braćmi germańcami i moskalami, co miało zwiększyć obroty handlowe pomiędzy oboma imperiami. Było kilka koncepcji tego połączenia. Zwyciężały koncepcja lobbowana przez Wrocław. Zamierzano wybudować połączenie kolejowe Wrocław – Warszawa (Breslau-Warschauer-Eisenbahn, kolej żelazna). Jej elementem miała być budowa szlaku Oleśnica – stacja graniczna Podzamcze (Wilhelmsbruck, obecnie Wieruszów). W dniu 12 marca 1870 roku, Cesarz Wilhelm I zatwierdził koncesję na budowę 58 kilometrowej linii kolejowej z Oleśnicy do stacji granicznej Wilhelmsbruck (Podzamcze). 

W dniu 10 listopada 1871 roku, otwarto linię Oleśnica – Syców. Prowadzono ją etapami. Pierwszy odcinek z Oleśnicy do Sycowa oddany został oficjalne do ruchu w dniu 10 listopada 1871 roku. W dniu 1 marca 1872 roku, gotowy był odcinek z Sycowa do Kępna, a w dniu 26 maja 1872 roku, cała linia z Oleśnicy do granicznej stacji Podzamcze (obecnie przedmieście Wieruszowa). Szlak budowała spółka akcyjna. Siedzibą spółki był Syców. Niestety, wobec braku zainteresowania moskali tym połączeniem, szlak ten pełnił podrzędna rolę. Był zbudowany jako jednotorowy i drugiego toru nigdy nie dobudowano. Po drugiej wojnie światowej szlaku nie zelektryfikowano. 

Około 1890 roku, w Oleśnicy uruchomiono warsztaty naprawcze wagonów. Istniała wachlarzowa lokomotywownia z 5 stanowiskami i obrotnicą. Była część towarowa stacji z rampą załadunkową, placem składowym i magazynami. Funkcjonowała stacja wodna z silnikiem parowym, wieża wodna i żurawie. Pracownicy stacji towarowej mieli pomieszczenia służbowe i socjalne, a także mieszkania służbowe. 

W 1900 roku, na stacji Oleśnica były; Dworzec Kolei Prawego Brzegu Odry. Dworzec stacji towarowej przy zachodniej głowicy stacji. Budynki stacji Kolei Wrocławsko – Warszawskiej, we wschodniej części stacji. Drewniana lokomotywownia 5-stanowiskowa, zbudowana około 1870 roku, i rozebrana w 1900 roku, dla budowy nowej lokomotywownii. W budynku dworca Kolei Prawego Brzegu Odry były także kasy dla Kolei Wrocławsko-Warszawskiej. Biura Kolei Wrocławsko-Warszawskiej mieściły się w pałacyku przy Gartenstrasse 22, obecnie ulica 11 listopada 22, Oleśnica. W 1903 roku, do budynku dworca, od strony Peronu 1, dobudowano zadaszenie. 

W 1908 roku, rozpoczęto budowę linii kolejowej od Grabowna Wielkiego w kierunku Twardogóry, Międzyborza i dalej do Ostrowa Wielkopolskiego. Linia ta nie rozpoczyna się od Oleśnicy, ale jest sciśle związana z Oleśnicą. Rozjazd umieszczono na stacji Grabowo Wielkie, prowadząc linie w kierunku wschodnim. Dalej zbudowano stacje; Twardogóra, Bukowina Sycowską, Międzybórz Sycowski. Dalej linia skręca w kierunku północnym. Są kolejne stacje; Pawłów Wielkopolski, Sośnie Ostrowskie, Granowiec, Barki, Odolanów. Linia skręca w kierunku wschodnio-północne. Są stacje; Tarchały Wielkie i Ostrów Wielkopolski. Linia ma długość 53,9 km. Linia została ukończona w 1910 roku. Była to linia typowo germańska i miała służyć ożywieniu gospodarczemu tego terenu. Linia tego zadania nie spełniła, bo germańcy rozpoczęli wielką wojnę światową i w 1918 roku, linia na odcinku Pawłów Wielkopolski – Ostrów Wielkopolski znalazły się na terenie Polski. Po drugiej wojnie światowej, która ponownie rozpoczęli germańcy, cała linia znalazła się na terenie Polski. Linia została zelektryfikowana. Obecnie linia jest fragmentem LK Nr 355. W okresie 2024–2026, prowadzone były prace przywracające parametry techniczne linii; wymiana torów, modernizacja przejazdów i peronów. 

W 1941 roku, pod nadzorem Wehrmachtu, rozpoczęto budowę łącznicy Łukanów – Dąbrowa Oleśnicka. Odcinek początkowy w okolicach Lucienia budowali jeńcy wojenni z obozu w Lucieniu, w liczbie 400 osób. Łącznica miała skrócić czas przejazdu z Wrocławia w kierunku Krotoszyna i Ostrowa Wielkopolskiego i pozwalała na ominiecie stacji Oleśnica. 

W dniu 19 lipca 1945 roku, po zniszczeniach wojennych, ponownie uruchomiono linię kolejową Wrocław Nadodrze – Oleśnica. Zbudowano wówczas prowizoryczny most na rzece Widawka, pomiędzy stacjami Wrocław Nadodrze – Wrocław Psie Pole. Most miał długość 92 m. Most został odbudowany w ciągu 21 dni. W pracy udział wzięli jeńcy germańscy, przysłani przez sowietów z ich obozu. Dzięki temu, Wrocław otrzymał połączenie z Katowicami, Łodzią i Warszawą. W miejscu mostu prowizorycznego, drewnianego, w 1947 roku, oddano do użytku most betonowy. 

W dniu 20 sierpnia 1945 roku, Polscy Kolejarze przejęli oficjalnie stację w Oleśnicy, która była administrowana przez sowietów. O godzinie 18;00, na wszystkich posterunkach nie było już moskali. 

W dniu 25 stycznia 1946 roku, oddano do użytku odbudowany most kratownicowy na rzece Odra, na odcinku Wrocław Główny – Wrocław Nadodrze. Umożliwiło to dojazd pociągów do centrum Wrocławia. 

W 60-latach XX wieku, na stacji Oleśnica było zatrudnionych około 300 pracowników. Byli to między innymi; drużyny konduktorskie, dyżurni ruchu, toromistrzowie, zwrotniczy, obsługą kas biletowych i zespół administracyjny. Czynne były trzy kasy biletowe i jedna kasa bagażowa. Funkcjonował bar dworcowy, poczekalnia i świetlica dla młodzieży. Był sklep spożywczy, kiosk RUCH-u, fryzjer. W tamtych czasach z Oleśnicy można było pojechać bezpośrednio do Lublina, Warszawy, Jeleniej Góry lub Łodzi. Połączeń lokalnych było więcej niż obecnie (2026 rok). Był oczywiście ogromny ruch towarowy. Na stacji towarowej formowano składy towarowe. Stacja miała zdolność do przetaczania do 1 200 wagonów towarowych w ciągu doby. Stacja wysyłała i przyjmowała 60 pociągów towarowych w ciągu doby. 

Perony na stacji Oleśnica. 

W okresie 1911-1913, wybudowano perony wyspowe; Peron 2, 3 i 4 oraz jednocześnie zaczęto budować podziemny tunel dla pasażerów. Wejścia na Peron 2 i 3 były gotowe w końcu 1912 roku. Wejście na Peron 4 oddano do użytku w styczniu 1913 roku. Peron 1 jest przy budynku dworca, ma długość 90 m. Nawierzchnia jest asfaltowa. Peron 2, 3 i 4 są peronami wyspowymi. Każdy peron ma długość 270 m. Każdy jest zadaszony, a zadaszenie ma długość 105 m. Nawierzchnia peronów jest zróżnicowana; beton, płytki chodnikowe, asfalt. Dojście na perony zapewnia tunel dla pasażerów, który dochodzi do ulicy Przemysłowa, która jest poza stacją, po stronie południowej. Na stacji jest także tunel towarowy, który jest nie używany i zamknięty. Przejście z dworca do północnej części miasta zapewnia kładka nad torami stacji towarowej. 

Część południowa torów stacji Oleśnica oraz siedem torów stacji towarowej są zelektryfikowane. Elektryfikacja stacji Oleśnica rozpoczęła się w 1972 roku. Stacja towarowa znajduje się z północnej strony dworca. Jest tutaj 18 torów i wiele rozjazdów. Pierwszych 7 torów jest zelektryfikowanych. Nad torowiskiem jest kładka dla pieszych o długości ponad 100 m. Kładka prowadzi od placu dworcowego do ulicy Moniuszki. W zachodniej części stacji są umieszczone rampy towarowe i budynki magazynowe. W północnej części stacji była lokomotywownia. Na jej terenie był skład węgla, obrotnica wagonowa i szopa. Obok stoją hale ZNTK Oleśnica. Są także hale fabryczne, które zajmuje firma OLKOL. Zakład specjalizuje się w spawalnictwie, naprawach i konserwacji metalowych wyrobów gotowych. Firma zajmuje się remontem i modernizacją lokomotyw elektrycznych. Adres ulica Moniuszki 20, Oleśnica. Firma OLKOL kontynuuje tradycje ZNTK Oleśnica. 

Przy wschodniej głowicy stacji stoi żelbetonowa wieża wodna z 60-lat XX wieku. Identyczna wieża wodna stoi na stacji Olsztyn Główny. Na stacji, przy budynku dworca stoi starsza wieża wodna. 

W 2019 roku, stacja Oleśnica obsługiwała do 2 000 pasażerów w ciągu doby, a w 2022 roku, obsługiwała do 2 500 osób w ciągu doby. Dworzec stoi przy ulicy Kolejowej. W 2022 rok z dworca PKP Oleśnica korzysta około 2 600 pasażerów w ciągu doby. Ruch pasażerski na stacji Oleśnica zapewniają przewoźnicy PolRegio i Koleje Dolnośląskie. Pasażerowie głównie podróżują do Wrocławia. Z Oleśnicy można bezpośrednio dojechać do miast: Wrocław, Milicz, Jelcz Laskowice, Namysłów, Ostrów Wielkopolski, Lubliniec, Krotoszyn, Kluczbork, Częstochowa. Ze stacji odjeżdża około 40 pociągów osobowych dziennie. Bilet z Oleśnicy do Wrocławia kosztuje 11,90 złotych, a czas przejazdu wynosi około 40 minut. W dniu 4 marca 2026 roku, ze stacji Oleśnica odjechało 56 pociągów. Można było pojechać do stacji: Częstochowa, Jelcz-Laskowice, Kluczbork, Krotoszyn, Lubliniec, Milicz, Namysłów, Ostrów Wielkopolski, Syców, Twardogóra, Wrocław Główny. 

ZNTK Oleśnica. 

W 1910 roku, podjęto decyzję o budowie warsztatów kolejowych R.A.W. Oels, dzisiejsze Z.N.T.K. W okresie 1911-1913, fundowano wielkie zakłady produkujące i naprawiające tabor kolejowy. Dzięki kolei powstały nowe miejsca pracy, rozwinęło się budownictwo mieszkaniowe, a dla potrzeb dzieci kolejarzy i pracowników zakładów wybudowano szkoły i przedszkola. 

Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego to firma o ponad stuletniej tradycji. Zakłady istnieją od dnia 1 października 1913 roku. Zakład jako Główne Warsztaty Kolejowe (Reichsbahnausbesserungswerk Öls) zbudowano w ciągu 3 lat. Początkowo zakład wykonywał wszystkie napraw okresowe parowozów, dla okręgu kolei Wrocław i Opole. W 1933 roku, zakład zatrudniał 1 320 osób. W 1945 roku, podczas działań wojennych zakład został zniszczony. Po drugiej wojnie światowej zakład znalazł się na terenie Polski. Odbudowa zakładu trwała ponad 3 lata. W zakładzie naprawiono lokomotywy parowe i wagony. Od 1970 roku, naprawiano lokomotywy spalinowe i elektryczne używane w PKP. W 1980 roku, zakład zatrudniał około 1 500 pracowników. Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego w Oleśnicy S.A. to firma z bogatą tradycją zajmująca się naprawami, serwisowaniem i modernizacją lokomotyw elektrycznych, spalinowych oraz wagonów osobowych. Firma zapewnia wysoką ilość świadczonych usług przez wykwalifikowaną kadrę oraz bogate zaplecze techniczne. Do klientów firmy należą między innymi; PKP InterCity, PKP Cargo, Przewozy Regionalne. 

W 1997 roku, zakład został sprywatyzowany. Postała firma OLKOL, która zajmuje się naprawą lokomotyw elektrycznych i spalinowych. Prowadzi ich modernizacje, a także ich wynajem. Drugą ważną działalnością firmy jest przewóz towarów; kruszywa, materiały budowlane. 

Linie kolejowe w Oleśnicy. 

Linia kolejowa Nr 143. 

Linia kolejowa Nr 143 Kalety – Wrocław Popowice. Trasa ma znaczenie państwowe, jest dwutorowa i zelektryfikowana. Oleśnica leży na 133,69 km trasy. Linia przebiega przez województwa: śląskie, opolskie i dolnośląskie. Odcinki tworzące dzisiejszą linię to: W dniu 28 maja 1868 roku, nastąpiło otwarcie odcinka Wrocław Nadodrze – Oleśnica. W dniu 15 listopada 1868 roku, otwarto odcinek Oleśnica – Kluczbork. W dniu 1 lipca 1883 roku, otwarto odcinek Kluczbork – Olesno Śląskie. W dniu 1 maja 1884 roku, otwarto odcinek Olesno Śląskie – Lubliniec. W dniu 15 października 1884 roku, otwarto odcinek Lubliniec – Kalety. W 1906 roku, otwarto dworzec Wrocław Mikołajów. W dniu 7 września 1972 roku, nastąpiła elektryfikacja linii. W okresie 2012 – 2015, zmodernizowano odcinek Kluczbork – Kalety. Od 2015 roku, zmodernizowano odcinek Oleśnica – Wrocław Psie Pole. Od 2018 roku, trwały prace likwidacji stałych punktów ograniczeń prędkości do 30 km/h (wiadukty i przepusty). Pozwoliło to na utrzymanie stałej prędkości pociągów osobowych do 120 km/h. Powstały dwa nowe przystanki osobowe: Pielgrzymowice 116,76 km trasy, Mirków 150,17 km trasy (2023 rok). 

Linia kolejowa Nr 281. 

Linia kolejowa Nr 281 to linia łącząca Oleśnicę – Chojnice, przez Milicz, Krotoszyn, Jarocin, Wrześnię, Gniezno, Janowiec Wielkopolski, Nakło nad Notecią i Więcbork. Linia kolejowa Nr 281 jest znaczenia państwowego na odcinku Oleśnica – Milicz. Linia jest dwutorowa i częściowo zelektryfikowana. Linia przebiega z południa na północ. Całkowita długość linii Nr 281 wynosi 310 km. 

Linia kolejowa Nr 181. 

Linia kolejowa Nr 181 to linia łącząca Oleśnica – Herby Nowe. Szlak powstał w 1872 roku. Ma długość 149,43 km. Na szlaku prędkość maksymalna wynosi 100 km/h. Linia ma dwa główne odcinki: Oleśnica – Kępno i Kępno – Wieluń – Herby Nowe. Szlak ten był zawsze jednotorowy i niezelektryfikowany. Szlak jest ułożony na kierunku wschód – zachód przez miejscowość Syców. Syców był kiedyś stacją węzłową. W dniu 10 listopada 1871 roku, nastąpiło otwarcie odcinka Oleśnica – Syców, a w dniu 1 marca 1872 roku, uruchomiono odcinek Syców – Kępno. Szlak przebiega obok byłego lotniska wojskowego w Oleśnicy. Od tego szlaku odchodziły bocznice kolejowe na lotnisko. Tymi torami dostarczono materiały budowlane i zaopatrzenie dla budowy lotniska i koszar, a potem towary potrzebne do ich eksploatacji. Do 2002 roku, na odcinku Oleśnica – Kępno był utrzymywany ruch osobowy i towarowy. W 2002 roku, ruch osobowy został zawieszony. Ruch towarowy odbywał się sporadycznie. W 2010 roku, ruch towarowy został wstrzymany. Podjęto częściowy remont torowiska poprzez wymianę zniszczonych podkładów drewnianych na nowe i uzupełnieniu braków w podtorzu oraz naprawy zdewastowanych urządzeń kolejowych. Poprawiono przejazdy kolejowo – drogowe, wyposażając je w sygnalizacje ostrzegawczą. Remont linii kosztował 21 mln zł. W wyniku remontu maksymalna prędkość wzrosła do 40 km/h. W 2016 roku, ruch towarowy przywrócono. Obecnie (2022 rok), samorządy powiatów leżących przy szlaku Nr 181, starają się o przywrócenie ruchu pasażerskiego. Szlak cały czas jest przejezdny dla pociągów towarowych. 

Opracował Karol Placha Hetman